Sau 49 năm, hai anh em liệt sĩ trở về quê hương trong vòng tay người thân

Sáng 25/7, tại Nghĩa trang Liệt sĩ Nghi Lộc, lễ an táng hai liệt sĩ Nguyễn Hữu Tư và Nguyễn Hữu Năm được tổ chức trong không khí trang nghiêm. Hai cỗ linh cữu phủ Quốc kỳ được đưa từ Tây Ninh trở về quê hương, giữa sự tiễn đưa của hơn 200 người dân, người thân và đồng đội, theo VnExpress.

Dọc lối vào nghĩa trang, nhiều người lặng lẽ đứng chờ từ sớm. Không ít người đã không cầm được nước mắt khi chứng kiến khoảnh khắc hai người con của quê hương trở về sau gần nửa thế kỷ nằm lại nơi chiến trường.

Ông Nguyễn Hữu Hợi, em trai của liệt sĩ Nguyễn Hữu Năm, chia sẻ rằng hành trình tìm kiếm mộ phần của gia đình cuối cùng cũng khép lại sau rất nhiều năm mong ngóng, với biết bao cảm xúc đan xen.

Liệt sĩ Nguyễn Hữu Tư sinh năm 1957, còn liệt sĩ Nguyễn Hữu Năm sinh năm 1958. Hai người là anh em con chú con bác, lớn lên tại thôn Đông Thịnh, xã Đông Lộc trong hai ngôi nhà chỉ cách nhau khoảng 300 m. Sinh ra trong gia đình đông con, cuộc sống còn nhiều thiếu thốn, cả hai sớm quen với công việc đồng áng và luôn phụ giúp cha mẹ từ khi còn nhỏ. Trong ký ức của người thân, họ đều là những chàng trai hiền lành, ít nói và chăm chỉ.

Ngày 15/11/1977, khi vừa tròn 19 và 20 tuổi, cả hai cùng khoác ba lô lên đường nhập ngũ. Buổi chia tay diễn ra giản dị nơi đầu làng. Trước lúc rời quê, anh Tư dặn em ở nhà chăm ngoan, thay mình phụ giúp bố mẹ, còn anh Năm ôm mẹ và hứa sẽ trở về.

Sau thời gian huấn luyện, hai anh được biên chế về Đại đội 9, Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 64, Sư đoàn 320, Quân đoàn 3, tham gia chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam và làm nhiệm vụ quốc tế tại Campuchia. Những lá thư gửi từ chiến trường trở thành sợi dây kết nối hiếm hoi giữa hai người lính trẻ với gia đình. Trong thư, họ kể về những ngày hành quân, luyện tập giữa rừng và luôn trấn an người thân rằng bản thân vẫn bình an.

Thế nhưng, chỉ bốn tháng sau ngày nhập ngũ, tháng 3/1978, liệt sĩ Nguyễn Hữu Năm đã hy sinh trong trận phản công của quân Pol Pot tại Xa Mát, nay thuộc xã Tân Lập, tỉnh Tây Ninh. Giấy báo tử được gửi về quê nhưng không ghi rõ nơi an táng, khiến gia đình chỉ biết lập bàn thờ vọng để tưởng nhớ.

Tiếp tục ở lại chiến trường, liệt sĩ Nguyễn Hữu Tư nén đau thương để chiến đấu. Trong lá thư gửi về nhà vào tháng 4/1978, anh cho biết mình từng nhiều lần bị thương, lần gần nhất là lần thứ bảy nhưng chỉ bị chấn thương phần mềm và có thể sớm được trở về miền Bắc điều dưỡng. Đó cũng là những dòng thư cuối cùng gia đình nhận được.

Đến ngày 25/7/1978, anh Tư hy sinh tại Kà Tum, nay cũng thuộc xã Tân Lập, tỉnh Tây Ninh. Giống như em trai, giấy báo tử của anh không có thông tin về nơi an táng, mở ra hành trình tìm kiếm mộ phần đầy gian nan của hai gia đình.

Suốt nhiều năm sau đó, điều kiện kinh tế khó khăn cùng việc thiếu thông tin khiến mọi nỗ lực tìm kiếm đều rơi vào bế tắc. Gia đình chỉ còn biết gìn giữ lá thư cuối cùng của liệt sĩ Tư như một kỷ vật quý giá và cũng là manh mối ít ỏi để hy vọng tìm được nơi anh yên nghỉ.

Bước ngoặt đến vào năm 2013 khi từ thông tin tìm kiếm liệt sĩ được chia sẻ trên mạng xã hội, gia đình đối chiếu và nhận thấy nhiều dữ liệu trùng khớp, qua đó xác định phần mộ của liệt sĩ Nguyễn Hữu Năm đã được quy tập về Nghĩa trang Liệt sĩ Đồi 82, tỉnh Tây Ninh. Sau nhiều lần trực tiếp đến thăm, gặp gỡ đồng đội cũ và xác minh với cơ quan chức năng, các thông tin đều được xác nhận.

Đến năm 2023, gia đình tiếp tục tìm được manh mối về phần mộ của liệt sĩ Nguyễn Hữu Tư cũng thông qua các kênh thông tin trên mạng. Quá trình đối chiếu hồ sơ, gặp nhân chứng và xác minh thực địa cho thấy hai liệt sĩ cùng đơn vị sau khi hy sinh đều được quy tập về Nghĩa trang Liệt sĩ Đồi 82.

Ngày 22/7 vừa qua, người thân của hai gia đình mới có điều kiện vào Tây Ninh thực hiện các thủ tục cất bốc hài cốt. Với sự hỗ trợ của Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam cùng nhiều đơn vị, linh cữu hai liệt sĩ được đưa lên tàu trở về Nghệ An. Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam cũng hỗ trợ vé tàu miễn phí cho hành trình đặc biệt này.

Những ngày trước lễ an táng, người dân thôn Đông Thịnh liên tục đến giúp gia đình dựng rạp, dọn dẹp và chuẩn bị hậu sự. Theo ông Nguyễn Hữu Hợi, nhiều cụ già đã ngoài 80 tuổi vẫn mong muốn được con cháu đưa ra nghĩa trang để tiễn biệt hai người con của quê hương trong ngày trở về.

"Gần nửa thế kỷ sau ngày rời quê lên đường chiến đấu, lời hứa sẽ trở về của các anh cuối cùng cũng thành hiện thực. Chỉ tiếc rằng cha mẹ của hai anh đã không còn để chứng kiến giây phút ấy", ông Hợi xúc động chia sẻ với VnExpress, đồng thời bày tỏ mong muốn sẽ không còn những cuộc chia ly kéo dài như vậy nữa.