FIFA cải tổ thị trường chuyển nhượng, mọi hợp đồng cầu thủ bắt buộc có điều khoản giải phóng từ năm 2027

Theo thông báo mới nhất của FIFA, sau khi đạt được sự đồng thuận với nghiệp đoàn cầu thủ FIFPro cùng nhiều bên liên quan, từ ngày 1/1/2027, tất cả các hợp đồng cầu thủ chuyên nghiệp trên toàn thế giới sẽ phải quy định rõ mức phí giải phóng hợp đồng.

Dù cơ chế này đã được áp dụng từ lâu tại Tây Ban Nha, đây là lần đầu tiên FIFA triển khai trên phạm vi toàn cầu. Cơ quan quản lý bóng đá thế giới cho rằng việc chuẩn hóa điều khoản giải phóng sẽ giúp cầu thủ có thêm quyền chủ động trong việc chuyển đổi môi trường thi đấu, đồng thời giảm bớt những cuộc thương lượng kéo dài hoặc các tranh cãi liên quan đến định giá cầu thủ.

Trong bóng đá, điều khoản giải phóng cho phép một cầu thủ chấm dứt hợp đồng nếu có đội bóng chấp nhận chi trả đúng khoản phí được ghi sẵn trong hợp đồng. Khi điều khoản này được kích hoạt, đội bóng chủ quản không thể từ chối thương vụ, bất kể có mong muốn giữ chân cầu thủ hay không.

Thực tế cho thấy nhiều câu lạc bộ lớn tại Tây Ban Nha thường cài mức phí giải phóng rất cao nhằm bảo vệ những ngôi sao quan trọng. Tính đến tháng 4/2025, đã có 11 cầu thủ sở hữu điều khoản giải phóng lên tới 1 tỷ euro, trong đó có nhiều cái tên nổi bật của Barcelona và Real Madrid.

Một trong những thương vụ nổi tiếng nhất liên quan đến điều khoản giải phóng là vụ chuyển nhượng Neymar từ Barcelona sang PSG vào năm 2017. Khi đó, đội bóng nước Pháp đã chi 222 triệu euro để kích hoạt điều khoản trong hợp đồng của tiền đạo người Brazil, tạo nên bản hợp đồng đắt giá nhất lịch sử bóng đá thế giới.

Theo FIFA, nguyên nhân dẫn đến cuộc cải tổ sâu rộng lần này bắt nguồn từ vụ tranh chấp giữa cựu tuyển thủ Pháp Lassana Diarra và Lokomotiv Moscow. Sau khi xảy ra mâu thuẫn hợp đồng vào năm 2014, Diarra bị yêu cầu bồi thường khoản tiền lớn. Một đội bóng Bỉ từng muốn chiêu mộ anh nhưng cuối cùng phải rút lui vì lo ngại các nghĩa vụ tài chính phát sinh từ tranh chấp trước đó.

Vụ việc sau đó được đưa ra tòa án châu Âu. Đến tháng 10/2024, Tòa án Công lý Liên minh châu Âu kết luận một số quy định chuyển nhượng hiện hành của FIFA có thể hạn chế quyền tự do lao động và làm giảm tính cạnh tranh của thị trường. Phán quyết này đã buộc FIFA phải rà soát lại toàn bộ hệ thống quản lý chuyển nhượng.

Sau gần hai năm làm việc với các bên liên quan, FIFA quyết định áp dụng mô hình điều khoản giải phóng bắt buộc trên toàn cầu như một phần trong gói cải cách mới.

Không chỉ thay đổi cơ chế chuyển nhượng, FIFA còn điều chỉnh cách phân chia lợi ích tài chính trong các thương vụ. Theo quy định mới, cầu thủ sẽ được nhận trực tiếp 5% giá trị chuyển nhượng khi gia nhập đội bóng mới và khoản chi này do câu lạc bộ bán cầu thủ thanh toán.

Đối với những cầu thủ có mức lương cố định dưới 150.000 euro mỗi năm, tỷ lệ 5% nói trên sẽ được áp dụng bắt buộc. FIFA cũng quy định cầu thủ không được từ bỏ quyền lợi xuống dưới mức lương cố định của năm cuối hợp đồng hoặc thấp hơn 2,5% giá trị chuyển nhượng, tùy theo mức nào cao hơn.

Ngoài ra, cơ quan điều hành bóng đá thế giới cũng tăng cường chế tài với các khoản thanh toán chậm. Những vụ việc được đưa ra Tòa án Bóng đá sẽ phải chịu lãi suất 8% nếu không thực hiện nghĩa vụ tài chính đúng hạn.

Tại Việt Nam, quy định mới được dự báo sẽ tạo ra nhiều thay đổi trên thị trường chuyển nhượng. Khi áp dụng từ năm 2027, mọi hợp đồng cầu thủ chuyên nghiệp tại V-League sẽ phải ghi rõ mức phí giải phóng. Điều này đồng nghĩa việc chiêu mộ các ngôi sao sẽ có cơ sở cụ thể hơn thay vì hoàn toàn phụ thuộc vào quá trình thương lượng giữa các câu lạc bộ.

FIFA kỳ vọng những thay đổi này sẽ giúp thị trường chuyển nhượng trở nên minh bạch, hạn chế tranh chấp và đẩy nhanh quá trình hoàn tất các thương vụ trong tương lai.