Vòng đàm phán gián tiếp giữa Mỹ và Iran tại Doha vừa kết thúc ngày 1/7 mà chưa thể định đoạt số phận eo biển chiến lược Hormuz, khiến tương lai hòa bình lâu dài giữa hai nước vẫn bỏ ngỏ.
02-1782966184-my-va-iran-khep-lai-cuoc-dam-phan-tai-doha-tuong-lai-eo-bien-hormuz-van-mu-mit
Tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz. Ảnh: Reuters.

Vòng đối thoại kéo dài hai ngày tại Qatar diễn ra dưới hình thức gián tiếp thông qua các bên trung gian là Qatar và Pakistan, tập trung vào các nội dung kỹ thuật từ thỏa thuận tạm thời được công bố hai tuần trước. Các nhà ngoại giao chủ yếu thảo luận về việc giải phóng nguồn quỹ bị phong tỏa của Iran cùng vấn đề giao thông hàng hải qua eo biển Hormuz. 

Dù Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi xác nhận cuộc họp đã kết thúc, song cả hai phía đều giữ im lặng về việc liệu có thu hẹp được các bất đồng hay không. Đáng chú ý, hai nhân vật cấp cao của Mỹ là Jared Kushner và Đặc phái viên Steve Witkoff đã không tham dự phiên họp như thông báo trước đó từ Nhà Trắng.

Sau sự kiện, đại diện Bộ Ngoại giao Qatar chia sẻ trên mạng xã hội X rằng tiến trình thảo luận đã đạt được những "tiến triển tích cực" dựa trên kết quả của hội nghị thượng đỉnh ở Thụy Sĩ và bản ghi nhớ chấm dứt chiến tranh hồi tháng 6. Tại Washington, Tổng thống Donald Trump cũng bày tỏ sự lạc quan khi cho rằng tiến trình phi hạt nhân hóa Iran đang diễn ra tốt đẹp, đồng thời nhắc lại đây chính là nguyên nhân cốt lõi khiến Mỹ và Israel phát động chiến tranh chống Iran vào tháng 2. 

Tuy nhiên, các nguồn tin nội bộ phản bác rằng vấn đề hạt nhân hoàn toàn không được đề cập trong vòng đàm phán kỹ thuật này. Phó Tổng thống Mỹ JD Vance sau đó cũng làm rõ mối quan ngại về hạt nhân sẽ được giải quyết ở một giai đoạn sau.

Tâm điểm của sự chú ý hiện đang đổ dồn vào eo biển chiến lược Hormuz khi tình trạng kiểm soát tuyến đường thủy huyết mạch này vẫn vô cùng mập mờ. Dù giao thông đã được nối lại một phần, Mỹ và Iran vẫn tiến hành các đợt không kích trả đũa lẫn nhau vào cuối tuần trước sau vụ Tehran tấn công một tàu chở hàng. 

Phía Iran thể hiện rõ quyết tâm giành sự công nhận quốc tế về quyền kiểm soát eo biển, thậm chí sẵn sàng dùng vũ lực và tuyên bố áp phí vận chuyển từ giữa tháng 8 khi thời hạn miễn phí kết thúc.

Giữa bối cảnh đó, truyền thông nhà nước Iran đưa tin một tàu container nước ngoài vừa bị mắc cạn tại vùng nước nông ngoài tuyến đường do giới chức nước này chỉ định. Giới chuyên gia nhận định việc mở cửa eo biển Hormuz hiện tại diễn ra rất khó đoán và thiếu minh bạch. Mặc dù vậy, việc Tổng thống Trump hạ thấp nguy cơ bùng nổ chiến tranh toàn diện đã lập tức khiến giá dầu thế giới lao dốc xuống mức thấp nhất trong vòng 4 tháng qua. Các bên dự kiến sẽ tiếp tục cuộc gặp tiếp theo sau lễ tang của cố Lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei vào ngày 9/7.

QT (SHTT)