Mỹ và Iran có thể đàm phán giảm căng thẳng tại Qatar

Bất chấp những tuyên bố mâu thuẫn từ cả hai phía, bầu không khí ngoại giao tại Trung Đông đang nóng lên từng giờ. Trên mạng xã hội Truth Social ngày 29/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố chính Iran đã chủ động yêu cầu tổ chức một cuộc gặp và sự kiện này sẽ diễn ra tại thủ đô Doha của Qatar. 

Ngay sau đó, khi trao đổi với các phóng viên tại Nhà Trắng, ông Trump nhận định cuộc gặp này có thể quan trọng hoặc không, đồng thời khẳng định Washington đang chiến thắng về mặt quân sự và kiên quyết giữ vững mục tiêu ngăn Tehran sản xuất vũ khí hạt nhân. 

Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết thêm, phái đoàn đàm phán của Mỹ lần này sẽ do con rể ông Trump là Jared Kushner và đặc phái viên Steve Witkoff dẫn đầu.

Ở chiều ngược lại, phía Iran lại đưa ra những phản hồi vô cùng dè dặt và có phần né tránh. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei xác nhận nước này đã cử một phái đoàn kỹ thuật đến Qatar, nhưng khẳng định động thái này không liên quan đến chuyến đi của các quan chức Mỹ và không có bất kỳ cuộc đàm phán nào được lên kế hoạch giữa hai bên. 

Ông Baghaei nhấn mạnh Iran vẫn chưa bước vào giai đoạn đàm phán thỏa thuận cuối cùng. Dù vậy, hãng tin Reuters dẫn nguồn từ một quan chức cấp cao của Iran vẫn xác nhận sẽ có một cuộc họp tại Doha vào ngày 30/6. Khác với các cuộc đối thoại trước đây tại Thụy Sĩ, trọng tâm lần này sẽ xoay quanh việc quản lý eo biển Hormuz và hạ nhiệt căng thẳng. 

Một nguồn tin am hiểu kế hoạch tiết lộ các phái đoàn kỹ thuật của Mỹ và Iran dự kiến sẽ gặp riêng các bên trung gian hòa giải từ Qatar và Pakistan vào ngày 1/7.

Sự hoài nghi bao trùm cuộc gặp lần này bắt nguồn từ việc bản ghi nhớ 14 điểm mà Mỹ và Iran ký kết ngày 17/6 nhằm chấm dứt cuộc xung đột bùng phát từ cuối tháng 2 đang rơi vào bế tắc. Dù hai nước từng thống nhất dành ít nhất 60 ngày để thực hiện các điều khoản và thảo luận về lệnh ngừng bắn lâu dài, tiến trình này đã bị đình trệ nghiêm trọng sau hàng loạt cáo buộc vi phạm và những màn tấn công ăn miếng trả miếng liên tiếp.

Lên tiếng về tình hình hiện tại, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian khẳng định sự hiểu biết lẫn nhau phải đến từ hai phía và Tehran sẽ thực hiện cam kết nếu Mỹ tuân thủ thỏa thuận. Ông Pezeshkian cũng ngầm chỉ trích Nhà Trắng khi tuyên bố Iran lựa chọn hành động bằng lý trí trước những lời đe dọa vô căn cứ, nhưng sẽ dứt khoát bảo vệ lợi ích của mình khi cần thiết. Cùng ngày, vị lãnh đạo này tuyên bố một chiến thắng lớn cho nhân dân Iran khi 6 tỷ USD trong tổng số 12 tỷ USD tài sản bị đóng băng tại Qatar sẽ được giải phóng và hoàn trả.

Trong khi đó, các bên thứ ba cũng đang nỗ lực can thiệp vào tình hình khu vực nhưng vấp phải sự phản kháng từ Iran. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron ngày 29/6 cho biết Paris đang làm việc với Oman để giảm bớt căng thẳng, đồng thời phối hợp với các đối tác nhằm rà phá thủy lôi tại eo biển Hormuz. Đáp lại động thái này, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi cảnh báo Pháp không nên làm phức tạp thêm tình hình, bởi theo bản ghi nhớ 14 điểm, hoạt động rà phá thủy lôi phải hoàn toàn do phía Iran tự thực hiện.