Mười năm sau quyết định rời khỏi Liên minh châu Âu, nước Anh đã giành lại quyền tự chủ pháp lý nhưng đang phải trả giá bằng sự suy giảm đầu tư cùng nền kinh tế tăng trưởng trì trệ kéo dài.
25-1782361327-mot-thap-ky-sau-brexit-nuoc-anh-duoc-va-mat-gi-sau-cuoc-chia-tay-lich-su

Ngày 23/6/2016, cử tri Anh đã tạo nên một bước ngoặt chính trị lớn khi bỏ phiếu rời Liên minh châu Âu (EU) sau hơn 40 năm gắn kết. Nhìn lại một thập kỷ sau "vụ ly hôn thế kỷ", nước Anh tuy không rơi vào suy thoái tức thời như những cảnh báo bi quan, nhưng cũng không đạt được “kỷ nguyên thịnh vượng mới” như lời hứa của phe vận động. 

Thay vào đó, quốc gia này đang trải qua một giai đoạn điều chỉnh kéo dài với mức tăng trưởng chậm hơn, đầu tư suy yếu và phải đối mặt với nhiều rào cản thương mại mới.

Sự thay đổi về mặt kinh tế được thể hiện rõ nét qua các số liệu nghiên cứu. Văn phòng Trách nhiệm Ngân sách Anh (OBR) ước tính Brexit khiến quy mô kinh tế Anh trong dài hạn thấp hơn 4% so với kịch bản ở lại EU, tương đương tổn thất khoảng 100 tỷ bảng mỗi năm trên quy mô GDP gần 2.800 tỷ bảng hiện tại. 

Đáng chú ý hơn, một nghiên cứu của Cục Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia Mỹ (NBER) công bố cuối năm 2025 còn chỉ ra rằng GDP bình quân đầu người của Anh đã giảm tới 6-8% trong thập kỷ qua, tương đương mức thiệt hại từ 180 đến 240 tỷ bảng. Đầu tư doanh nghiệp hiện tại cũng thấp hơn khoảng 10% so với thời điểm trước Brexit.

Bên cạnh tổn thất về tài chính, việc chấm dứt tự do đi lại và áp dụng hệ thống nhập cư mới đã khiến các ngành như y tế, vận tải, xây dựng và khách sạn rơi vào tình trạng thiếu hụt nhân lực nghiêm trọng. Về mặt xã hội, Brexit trở thành đường phân chia gây phân hóa sâu sắc dư luận theo độ tuổi, vùng miền và tầng lớp. Cam kết bổ sung 350 triệu bảng mỗi tuần cho Dịch vụ Y tế Quốc gia (NHS) của chiến dịch năm xưa đến nay vẫn chưa thể hiện thực hóa. 

Dù vậy, phe ủng hộ Brexit vẫn có thể chỉ ra những điểm được của quốc gia này khi Anh đã giành lại toàn quyền kiểm soát luật pháp, chính sách nhập cư và có không gian chính sách riêng độc lập. Nhằm theo đuổi tầm nhìn "Nước Anh toàn cầu", trong giai đoạn 2025-2026, London đã ký kết thành công nhiều thỏa thuận thương mại mới, nổi bật là Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) nâng cấp với Hàn Quốc.

Ở chiều ngược lại, cú sốc Brexit không hề khiến EU tan rã như những lo ngại vào năm 2016. Trái lại, sự ra đi của Anh đã thúc đẩy các quốc gia thành viên còn lại thắt chặt tình đoàn kết khối và chuyển trọng tâm sang tăng cường “tự chủ chiến lược” về năng lực quốc phòng, an ninh năng lượng và chuỗi cung ứng nội khối, đặc biệt là sau khi xung đột Nga - Ukraine bùng nổ vào năm 2022. 

Tuy nhiên, do Anh vẫn sở hữu năng lực quân sự, ngoại giao mạnh mẽ cùng trung tâm tài chính London sầm uất, EU và Anh đang nỗ lực xích lại gần nhau hơn thông qua các thỏa thuận thực tế nhằm giảm kiểm tra biên giới và liên kết hệ thống giao dịch khí thải trước thềm hội nghị thượng đỉnh vào tháng 7.

Hiện tại, xu hướng dư luận tại Anh đang nghiêng rõ rệt về phía muốn gia tăng hợp tác với EU khi các cuộc khảo sát cho thấy phần lớn người dân đánh giá việc rời khối mang lại tác động tiêu cực đến chi phí sinh hoạt và thương mại. Dù khả năng Anh tái gia nhập EU trong ngắn hạn là rất thấp do quy trình pháp lý và chính trị phức tạp, con đường thực tế nhất của đảo quốc sương mù lúc này là tìm kiếm một mô hình hợp tác mới, vừa giữ vững chủ quyền độc lập vừa từng bước giảm bớt khoảng cách với Brussels để tối ưu hóa hiệu quả kinh tế.

QT (SHTT)