Châu Âu rục rịch phản ứng trước động thái bất ngờ từ Ukraine: Cơ hội mới cho hòa bình?

Sự kiện Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky gửi một bức thư ngỏ hiếm hoi đến Tổng thống Nga Vladimir Putin vào ngày 4/6 để mời gọi một cuộc đối thoại trực tiếp đang tạo ra những chuyển dịch mạnh mẽ trong cục diện ngoại giao. Động thái này không chỉ hướng tới Điện Kremlin mà còn mang theo thông điệp sâu sắc gửi đến các đồng minh phương Tây, kích hoạt những phản ứng tích cực đầu tiên từ phía châu Âu.

Lên tiếng sớm nhất sau sự kiện này, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã nồng nhiệt hoan nghênh sáng kiến của người đồng cấp Ukraine. Phát biểu tại hội nghị thượng đỉnh giữa các nhà lãnh đạo Liên minh châu Âu (EU) và vùng Balkan ở Montenegro, ông Macron khẳng định đây là thời điểm thích hợp để nối lại đối thoại với Moscow dựa trên sự diễn tiến của tình hình thực tế. Nhà lãnh đạo Pháp nhấn mạnh rằng quyền thiết lập lệnh ngừng bắn cũng như kế hoạch hòa bình hiện tại hoàn toàn thuộc về Ukraine và Nga, trong khi châu Âu sẽ đóng vai trò là bên hỗ trợ đắc lực. Bên cạnh Pháp, cả Đức và Liên minh châu Âu cũng nhanh chóng bày tỏ sự đồng thuận, gọi bức thư của ông Zelensky là một sáng kiến tốt.

Sự đồng lòng này xuất hiện trong bối cảnh các cuộc tranh luận tại lục địa già đang gia tăng liên quan đến việc tái kết nối với Nga, nhất là khi các tiến trình đàm phán do Mỹ làm trung gian rơi vào tình trạng bế tắc. Thêm vào đó, việc Washington đang bị phân tâm bởi hồ sơ Iran đã thúc đẩy châu Âu nghiêm túc cân nhắc khả năng tự mình đối thoại với Moscow nhằm chấm dứt cuộc xung đột.

Tổng thống Macron cho biết ông muốn hướng tới tương lai để thảo luận về cách tái thiết lập đối thoại, nhằm xây dựng một cấu trúc an ninh chung, bảo vệ lợi ích của Ukraine và xác định cách thức tồn tại như những quốc gia láng giềng với Nga. Để hiện thực hóa điều này, ông Macron lên kế hoạch gặp ông Zelensky trong những ngày tới, đồng thời kêu gọi các nước phương Tây tham gia vào một "Liên minh sẵn sàng" để củng cố cho bất kỳ thỏa thuận ngừng bắn nào trong tương lai.

Tuy nhiên, con đường đi đến bàn đàm phán vẫn còn những nút thắt cần tháo gỡ. Trước khi chính thức ngồi lại với Điện Kremlin, các quốc gia ủng hộ Kiev tại châu Âu đang phải tìm câu trả lời cho bài toán nội bộ: họ muốn thảo luận những nội dung gì với Tổng thống Vladimir Putin và ai sẽ là người đủ tư cách đại diện cho toàn khối.

Về phía Ukraine, quốc gia này đang ra sức thúc đẩy các đối tác châu Âu bước lên phía trước để đảm nhận một vai trò lớn hơn, thay vì tiếp tục bị gạt ra ngoài lề bởi Washington như thời gian qua. Ngay từ tháng 5, Tổng thống Zelensky đã khẳng định tầm quan trọng của việc châu Âu phải có tiếng nói và sự hiện diện mạnh mẽ trong tiến trình này. Bức thư ngỏ vừa qua của ông một lần nữa khẳng định quyết tâm đó, trở thành hồi chuông hối thúc châu Âu nhanh chóng định hình vị thế của mình trên bàn cờ ngoại giao.