Cho phép tăng khai thác than vượt công suất để bảo đảm nguồn điện quốc gia

Theo Nghị quyết số 28/2026/NQ-CP mới được ban hành, các tổ chức và cá nhân sở hữu giấy phép khai thác khoáng sản than còn hiệu lực sẽ được áp dụng cơ chế khai thác vượt công suất trong phạm vi nhất định mà không phải thực hiện thủ tục điều chỉnh giấy phép như quy định thông thường. Chính sách này có hiệu lực đến hết năm 2027 và áp dụng đối với các đơn vị đủ điều kiện trên toàn quốc.

Nghị quyết nhấn mạnh việc triển khai cơ chế đặc thù phải phục vụ mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, tránh nguy cơ đứt gãy nguồn cung than cho các nhà máy điện cũng như các ngành công nghiệp nền tảng. Phần sản lượng tăng thêm chỉ được sử dụng cho hoạt động sản xuất điện và không được vượt quá trữ lượng đã được cơ quan có thẩm quyền cấp phép.

Theo quy định mới, doanh nghiệp được phép khai thác thêm tối đa 15% công suất ghi trong giấy phép hiện hành sau khi hoàn tất các thủ tục đăng ký cần thiết. Tổng sản lượng khai thác, bao gồm cả phần vượt công suất, vẫn phải nằm trong giới hạn trữ lượng được phê duyệt và chịu sự giám sát, báo cáo định kỳ theo quy định.

Để được áp dụng cơ chế này, các đơn vị khai thác phải đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về năng lực kỹ thuật, hệ thống thiết bị, công nghệ khai thác, đồng thời bảo đảm an toàn lao động, an toàn mỏ và các tiêu chuẩn bảo vệ môi trường. Chính phủ cũng yêu cầu các doanh nghiệp thực hiện nghiêm nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước và quản lý chặt chẽ tài nguyên khoáng sản trong quá trình khai thác.

Việc ban hành cơ chế đặc thù được đưa ra trong bối cảnh nhu cầu điện trong nước liên tục gia tăng, trong khi nguồn nhiên liệu nhập khẩu đối mặt với nhiều rủi ro về giá cả, vận chuyển và khả năng cung ứng. Than trong nước tiếp tục đóng vai trò là nguồn năng lượng quan trọng, trong khi nhiều mỏ vẫn còn dư địa để nâng sản lượng khai thác.

Trước đó, giữa tháng 4, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã trình Chính phủ đề xuất áp dụng cơ chế cho phép khai thác vượt công suất đối với các giấy phép khai thác than còn hiệu lực. Đề xuất này xuất phát từ những lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu do ảnh hưởng từ các diễn biến căng thẳng tại Trung Đông.

Cùng thời điểm, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) cũng kiến nghị cho phép bốn mỏ than thuộc đơn vị được tăng sản lượng khai thác vượt mức ghi trong giấy phép. Tuy nhiên, thay vì chỉ áp dụng cho một số dự án cụ thể, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất mở rộng phạm vi thực hiện đối với tất cả các tổ chức, cá nhân đủ điều kiện nhằm bảo đảm tính công bằng, cạnh tranh và chủ động trong việc giữ vững an ninh năng lượng.

Theo đánh giá của cơ quan quản lý, thủ tục điều chỉnh công suất khai thác theo quy định hiện hành còn mất nhiều thời gian, chưa đáp ứng yêu cầu huy động nhanh nguồn lực trong những tình huống cấp bách. Vì vậy, cơ chế đặc thù mới được kỳ vọng sẽ giúp tăng nhanh nguồn cung than trong nước, tận dụng hiệu quả hệ thống thiết bị, công nghệ và hạ tầng khai thác sẵn có, đồng thời đáp ứng kịp thời nhu cầu năng lượng phục vụ phát triển kinh tế trong giai đoạn tới.