Điện mặt trời mái nhà có thể bán toàn bộ sản lượng dư lên lưới nếu đáp ứng điều kiện

Thông tin được ông Trịnh Quốc Vũ, Phó Cục trưởng Cục Điện lực, chia sẻ tại hội thảo “Chuyển dịch năng lượng - Động lực cho mục tiêu tăng trưởng hai con số” diễn ra chiều 9/6. Theo ông, nhu cầu sử dụng điện trong thời gian tới được dự báo tiếp tục tăng mạnh, đòi hỏi ngành điện phải chuẩn bị nhiều phương án vận hành để bảo đảm nguồn cung ổn định.

Bộ Công Thương hiện đã xây dựng ba kịch bản tăng trưởng phụ tải điện cho năm 2026. Trong đó, phương án cơ sở dự kiến nhu cầu điện tăng 5,5% so với năm trước, trong khi các kịch bản điều hành và dự phòng lần lượt dự báo mức tăng 11,7% và 14,1%.

Theo lãnh đạo Cục Điện lực, những tháng đầu năm đã ghi nhận mức tăng trưởng phụ tải đáng kể, đặc biệt trong các đợt nắng nóng. Riêng cuối tháng 5, công suất cực đại của khu vực miền Bắc đã tiến sát ngưỡng 30.000 MW. Trong những tháng hè sắp tới, hệ thống điện quốc gia được dự báo có thể đạt mức công suất đỉnh khoảng 60.000 MW, còn miền Bắc có thể lên tới 32.000 MW.

Trước áp lực gia tăng nhu cầu điện, Bộ Công Thương đã yêu cầu các đơn vị liên quan xây dựng phương án vận hành phù hợp, đồng thời chỉ đạo Tập đoàn Điện lực Việt Nam cùng các đơn vị phát điện, truyền tải chủ động triển khai các giải pháp bảo đảm an toàn hệ thống.

Một trong những giải pháp được nhấn mạnh là đẩy nhanh đầu tư các hệ thống lưu trữ năng lượng tại những khu vực có nhu cầu phụ tải lớn. Việc bổ sung các hệ thống này được kỳ vọng sẽ tăng tính linh hoạt cho lưới điện, đặc biệt trong các khung giờ cao điểm buổi tối khi nhu cầu sử dụng điện tăng mạnh.

Cùng với đó, Bộ Công Thương đang điều chỉnh khung giờ cao điểm, thấp điểm và giờ bình thường nhằm phù hợp hơn với thực tế vận hành hiện nay. Các quy định liên quan đến giá bán điện cũng đang được rà soát, sửa đổi để hỗ trợ việc điều tiết phụ tải hiệu quả hơn.

Đề cập đến định hướng phát triển dài hạn, ông Trịnh Quốc Vũ cho rằng miền Bắc vẫn còn nhiều tiềm năng đối với các dự án năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện mặt trời và điện gió. Tuy nhiên, để thu hút đầu tư, cơ chế giá điện cần phản ánh đúng điều kiện tự nhiên của từng khu vực. Do cường độ bức xạ mặt trời thấp hơn các vùng miền Trung và miền Nam, giá điện mặt trời tại miền Bắc cần được xây dựng ở mức phù hợp để bảo đảm hiệu quả kinh tế cho nhà đầu tư.

Liên quan đến cơ chế điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu, lãnh đạo Cục Điện lực cho biết doanh nghiệp hoàn toàn có thể bán toàn bộ phần điện dư phát sinh lên lưới nếu đáp ứng các điều kiện kỹ thuật. Điều kiện quan trọng là dự án phải được triển khai theo mô hình kết nối trực tiếp giữa đơn vị phát điện và khách hàng sử dụng điện theo quy định hiện hành.

Theo ông Vũ, cơ chế mua bán điện trực tiếp không giới hạn loại hình nguồn điện, miễn là đáp ứng yêu cầu về đường dây kết nối riêng. Trong tương lai, nếu lưới điện tại khu vực đủ năng lực tiếp nhận và không gặp tình trạng quá tải, doanh nghiệp có thể được phép bán tới 100% lượng điện dư phát ra.

Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong những thời điểm doanh nghiệp tạm dừng hoạt động sản xuất, chẳng hạn các kỳ nghỉ lễ, khi toàn bộ sản lượng điện từ hệ thống điện mặt trời mái nhà vẫn có thể được đưa lên lưới quốc gia thay vì bị lãng phí.

Tại hội thảo, các chuyên gia cũng cho rằng việc điều chỉnh chính sách sử dụng điện theo khung giờ là một công cụ quan trọng để tối ưu vận hành hệ thống. Trong bối cảnh quá trình chuyển dịch năng lượng đòi hỏi nguồn lực đầu tư lớn, một môi trường chính sách ổn định, minh bạch và có khả năng dự báo cao sẽ là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp yên tâm đầu tư dài hạn vào lĩnh vực năng lượng.