Bài toán định giá xăng E10: Làm sao để rẻ hơn xăng khoáng và thu hút người dùng?

Thị trường nhiên liệu sinh học vừa ghi nhận những chuyển dịch quan trọng trong chính sách điều hành và quản lý giá. Sau kỳ điều hành giá xăng dầu vào chiều ngày 28-5 của Liên bộ Công Thương – Tài chính, giá mặt hàng xăng E10 RON 95-III đang được một số doanh nghiệp đầu mối niêm yết ở ngưỡng 23.660 đồng/lít. Mức giá này hiện thấp hơn 490 đồng/lít so với dòng xăng khoáng RON 95-III truyền thống. Trong khi đó, dòng xăng sinh học khác là E5 RON 92 có giá bán 23.250 đồng/lít, tạo ra mức chênh lệch thấp hơn xăng khoáng RON 95-III là 900 đồng/lít.

Đáng chú ý, một bước ngoặt lớn về mặt chính sách sắp sửa được áp dụng dựa trên Dự thảo Nghị quyết của Chính phủ quy định về việc triển khai lộ trình sử dụng xăng sinh học E10, hiện đang trong quá trình được Bộ Tư pháp thẩm định. Theo dự thảo này, kể từ ngày 1-6, xăng E10 RON 95-III sẽ chính thức được xác định là mặt hàng tiêu dùng phổ biến trên thị trường. Sự thay đổi này đồng nghĩa với việc Nhà nước sẽ đứng ra công bố giá cơ sở cho xăng E10 để thay thế hoàn toàn cho xăng khoáng RON 95-III, và Liên bộ Công Thương - Tài chính sẽ đảm nhận vai trò công bố định kỳ mức giá cơ sở cho mặt hàng sinh học mới này.

Giải thích rõ hơn về bản chất và cấu trúc giá của loại nhiên liệu này, ông Đào Duy Anh, Phó Cục trưởng Cục đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công thuộc Bộ Công Thương, cho biết giá xăng E10 cũng tương tự như bất kỳ loại nhiên liệu nào khác khi chịu sự tác động tổng hòa từ nhiều mắt xích chi phí. Các yếu tố nền tảng cấu thành nên giá bán bao gồm giá nguyên liệu đầu vào, chi phí vận hành sản xuất, chi phí logistics, chi phí phân phối lưu thông, biên lợi nhuận của các doanh nghiệp kinh doanh và cuối cùng là các khoản thuế bắt buộc theo quy định pháp luật.

Đối với xăng sinh học E10, hai thành phần nguyên liệu cốt lõi chi phối trực tiếp đến giá thành sản phẩm là xăng nền và cồn ethanol nhiên liệu. Do mức giá của cả hai thành phần này phụ thuộc hoàn toàn vào những biến động và diễn biến thực tế của thị trường thế giới, nên giá thành sản xuất xăng E10 trong nước cũng sẽ được điều chỉnh tăng hoặc giảm một cách tương ứng. Bên cạnh đó, giá bán ra đến tay người tiêu dùng còn phải gánh vác thêm các chi phí phát sinh trong toàn bộ chuỗi cung ứng như vận chuyển, lưu thông và kinh doanh. Vì vậy, việc định giá xăng E10 sẽ tuân thủ nghiêm ngặt theo nguyên tắc thị trường nhằm phản ánh một cách đầy đủ và khách quan nhất các biến động chi phí đầu vào.

Tuy nhiên, dưới góc độ bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, PGS-TS Bùi Thị An, Ủy viên Ban chấp hành Hội Bảo vệ tiêu dùng Việt Nam, thẳng thắn nhận định rằng bên cạnh các thông số hay tiêu chuẩn kỹ thuật tối ưu, giá cả mới là yếu tố quyết định sức sống của mặt hàng này trên thị trường. Nếu mức giá đưa ra không đủ độ hấp dẫn và hợp lý, sản phẩm sinh học sẽ rất khó được người dân đón nhận rộng rãi.

Phân tích sâu hơn về đặc thù kinh tế của Việt Nam, bà An nhấn mạnh thu nhập của một bộ phận lớn người dân, nhất là tại các vùng nông thôn hay vùng sâu vùng xa, hiện vẫn còn tương đối khiêm tốn. Đáng nói, đây lại chính là nhóm đối tượng sử dụng xe máy làm phương tiện di chuyển chính – nhóm khách hàng tiêu thụ lượng nhiên liệu khổng lồ và cũng là mục tiêu cốt lõi mà xăng E10 hướng tới. Do đó, việc giải bài toán định giá sao cho hợp túi tiền của người dân là cực kỳ quan trọng.

Từ thực tế điều hành thời gian qua, PGS-TS Bùi Thị An chỉ ra rằng khoảng cách chênh lệch giá hiện nay giữa xăng sinh học và xăng khoáng vẫn chưa đủ lớn để tạo ra một lực cầu mạnh mẽ, kích thích người tiêu dùng chủ động chuyển đổi hành vi sử dụng. Nhằm tìm ra lối thoát căn cơ để vừa hạ giá thành xăng E10 vừa giữ vững chất lượng, bà An khẳng định đây không còn là nhiệm vụ đơn độc của các nhà khoa học. 

Thời gian tới, cơ quan quản lý trực tiếp là Bộ Công Thương cần phải chủ động bắt tay phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường để tiến hành quy hoạch một cách đồng bộ các vùng trồng nguyên liệu mang tính ổn định dài lâu. Việc áp dụng các thành tựu công nghệ cao vào quá trình canh tác lẫn khâu sản xuất cồn sinh học được xem là chìa khóa then chốt để kéo giảm chi phí sản xuất, từ đó tạo ra lợi thế cạnh tranh sòng phẳng cho xăng E10 trước các mặt hàng xăng khoáng truyền thống.