Nấu cơm một lần ăn cả tuần – Tiện lợi hay "án tử" cho hệ tiêu hóa?

Câu chuyện của chị Thảo Nguyên (Tây Hồ, Hà Nội) là một điển hình cho lối sống này. Vì sống một mình và chỉ ăn tối tại nhà, chị thường xuyên tích trữ cơm trong tủ lạnh, mỗi bữa lại lấy một bát ra quay nóng. Dù cảm quan hạt cơm vẫn thơm ngon như mới, nhưng chị không khỏi hoang mang trước những lời cảnh báo từ bạn bè về mức độ an toàn thực phẩm.

"Sát thủ" ẩn mình trong từng hạt gạo nguội

Giải đáp về vấn đề này, Tiến sĩ Lê Thị Hương Giang, Trưởng Khoa Tiết chế dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8, cho biết cơm nguội bảo quản sai cách là môi trường lý tưởng cho vi khuẩn Bacillus cereus phát triển. Đây là loại vi khuẩn cực kỳ "lì lợm" khi tồn tại dưới dạng bào tử ngay trong gạo và không bị tiêu diệt hoàn toàn dù đã được nấu chín ở nhiệt độ cao.

Khi cơm được để ở nhiệt độ phòng quá lâu, các bào tử này sẽ thức tỉnh, sinh sôi và sản sinh ra độc tố. Đáng ngại hơn, độc tố của vi khuẩn này bền vững đến mức việc hâm nóng lại bằng lò vi sóng hay đun nấu cũng không thể phá hủy hoàn toàn. Người nhiễm khuẩn có thể gặp triệu chứng nôn mửa chỉ sau 1-6 giờ hoặc tiêu chảy sau 6-15 giờ. Đáng lưu ý, dù cơm trông vẫn bình thường và có vị ngon, nhưng nguy cơ ngộ độc vẫn luôn hiện hữu nếu quy trình bảo quản bị sai lệch.

Những sai lầm "tiếp tay" cho ngộ độc thực phẩm

Thực tế, nhiều người đang vô tình nuôi dưỡng vi khuẩn bằng những thói quen tai hại như để cơm ngoài không khí nhiều giờ mới cho vào tủ lạnh, hoặc để nguyên nồi lớn khiến lõi cơm nguội chậm. Việc rã đông cơm ở nhiệt độ phòng hay hâm đi hâm lại một phần cơm nhiều lần cũng làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn nghiêm trọng.

Ngay cả đối với ngăn đá, nhiệt độ -18°C cũng chỉ có tác dụng làm chậm sự phát triển của vi khuẩn chứ không thể tiêu diệt chúng hay loại bỏ độc tố đã hình thành từ trước. Do đó, việc cấp đông không phải là cách "cứu vãn" cho những nồi cơm đã lỡ để ngoài quá lâu mà chỉ có ý nghĩa khi được làm lạnh đúng cách ngay từ đầu.

Quy trình "vàng" để sử dụng cơm nguội an toàn

Để bảo vệ sức khỏe mà vẫn duy trì được sự tiện lợi, người nội trợ cần tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc lưu trữ. Cơm sau khi nấu không nên để ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ. Cách tốt nhất là chia cơm thành các phần nhỏ để thực phẩm nguội nhanh hơn trước khi đưa vào bảo quản.

Nếu để trong ngăn mát dưới 4°C, thời gian sử dụng tối đa chỉ nên trong vòng 24 giờ. Trường hợp muốn để lâu hơn, người dùng bắt buộc phải cấp đông ngay lập tức. Đặc biệt, khi sử dụng, cơm phải được hâm nóng thật kỹ và tuyệt đối tránh việc tái sử dụng phần cơm đã hâm đi hâm lại nhiều lần. Việc nấu một lần ăn nhiều ngày không phải là không thể, nhưng ranh giới giữa sự tiện lợi và nguy cơ ngộ độc rất mong manh nếu chúng ta lơ là các quy tắc an toàn thực phẩm.