Hiểm họa ung thư từ 6 thói quen trong bếp: Tưởng tiết kiệm, sạch sẽ nhưng lại đang giết chết cả nhà

Thực tế, chính những thói quen nấu nướng và sinh hoạt hằng ngày – những việc làm vốn được nhiều người Việt khen ngợi là sạch sẽ, tiết kiệm – lại là tác nhân âm thầm gieo rắc bệnh tật, thậm chí là ung thư cho các thành viên trong gia đình. Nếu đang duy trì dù chỉ một trong số 6 sai lầm dưới đây, bạn cần phải thay đổi ngay lập tức để bảo vệ sức khỏe trước khi quá muộn.

Những thói quen "sạch sẽ, tiết kiệm" sai lầm khi xử lý thực phẩm

Sai lầm phổ biến nhất trong nhiều căn bếp Việt là thói quen rửa thịt sống trực tiếp dưới vòi nước đang chảy. Nhiều người tin rằng việc này giúp loại bỏ bụi bẩn và làm sạch thịt, nhưng thực chất nó lại tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn chéo rất cao. 

Áp lực từ vòi nước có thể khiến vi khuẩn từ thịt phát tán ra không khí, bám dính vào các dụng cụ chế biến xung quanh và các thực phẩm khác. Hành động này làm gia tăng nguy cơ ngộ độc thực phẩm do các vi khuẩn nguy hiểm như Salmonella hay E. coli gây ra. Giải pháp an toàn được khuyến nghị là dùng khăn giấy lau sạch bề mặt thịt và tiến hành nấu chín kỹ.

Bên cạnh việc sơ chế, thói quen tiết kiệm quá mức đối với các thực phẩm đã bị nấm mốc hoặc mọc mầm cũng là con đường ngắn dẫn đến bạo bệnh. Nhiều người thường cố cắt bỏ phần hư hại rồi tận dụng phần còn lại vì nghĩ như vậy là an toàn. Tuy nhiên, các độc tố đã âm thầm lan rộng ra toàn bộ thực phẩm và không hề bị tiêu diệt ngay cả khi đun nấu ở nhiệt độ cao.

Cụ thể, các loại nông sản như lạc, gạo, khoai lang, đậu tương khi bị mốc sẽ sản sinh ra aflatoxin – một chất gây ung thư cực mạnh có khả năng hủy hoại gan và làm tổn thương cấu trúc DNA. Đối với khoai tây mọc mầm, chúng sẽ chứa chất độc safrole với độc tính rất cao, dễ gây tổn thương hệ tiêu hóa, viêm loét dạ dày và có thể tiến triển thành ung thư nếu không được điều trị kịp thời.

Hiểm họa từ dụng cụ nấu nướng và việc tái sử dụng nguyên liệu

Việc sử dụng các dụng cụ bằng nhựa như đũa, thìa, muôi để gắp đồ ăn nóng hoặc trực tiếp nấu nướng là một thói quen vô cùng độc hại. Bản thân các vật dụng bằng nhựa, đặc biệt là loại kém chất lượng hoặc dùng một lần, đã chứa sẵn các hóa chất nguy hiểm như BPA (bisphenol A) và phthalates. 

Do khả năng chịu nhiệt kém, các chất độc này sẽ nhanh chóng thôi nhiễm vào thức ăn khi tiếp xúc với nhiệt độ cao. Nếu dùng để nấu nướng, nhựa có thể bị nung chảy, hòa lẫn vào thực phẩm hoặc phân tán các hạt vi nhựa mà mắt thường không thể nhìn thấy. Thêm vào đó, đồ nhựa rất khó làm sạch dầu mỡ, độ bền thấp, dễ nứt gãy và tạo điều kiện cho vi khuẩn khu trú.

Một hành vi "tiết kiệm" quen thuộc khác là tái sử dụng dầu ăn nhiều lần. Nghiên cứu từ Đại học Illinois (Mỹ) đã chứng minh rằng dầu ăn khi bị đun nóng nhiều lần sẽ bị phân hủy và sinh ra các hợp chất độc hại như PAHs và HCAs gây ung thư. Quá trình chiên đi chiên lại này cũng phá hủy hoàn toàn các vitamin và giá trị dinh dưỡng của dầu. 

Không chỉ vậy, những cặn cháy còn sót lại trong dầu cũ không chỉ làm tăng nguy cơ ung thư qua đường ăn uống mà còn gây hại cho hệ hô hấp khi người nấu hít phải khói dầu. Để an toàn, người nội trợ tốt nhất không nên tái sử dụng dầu ăn, hoặc nếu có thì chỉ nên dùng lại tối đa một lần duy nhất sau khi đã lọc sạch cặn bẩn, bảo quản kín và phải sử dụng hết trong vòng 1 đến 2 ngày.

Sự chủ quan đối với tuổi thọ của các vật dụng nhà bếp cũng là nguyên nhân tích tụ mầm bệnh. Đũa gỗ, thớt gỗ sử dụng lâu ngày sẽ bị bám bẩn, tạo điều kiện cho nấm mốc, vi khuẩn phát triển và sản sinh ra độc tố gây ung thư aflatoxin. 

Đối với nồi cơm điện và chảo chống dính, sau khoảng 3 đến 5 năm sử dụng, lớp mạ và lớp chống dính bên trong có thể bị bong tróc. Tình trạng này không chỉ làm giảm chất lượng món ăn mà còn dẫn đến nguy cơ nhiễm nhôm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe. Việc thay mới các dụng cụ này khi có dấu hiệu hư hại là điều bắt buộc.

Sai lầm trong việc xử lý khói bếp khi nấu nướng

Nhiều gia đình hiện nay vẫn chưa đánh giá đúng mức độ nguy hại của khói bếp, dẫn đến việc không sử dụng máy hút mùi hoặc tắt máy ngay sau khi vừa tắt bếp. Khói sinh ra từ dầu ăn và thực phẩm, đặc biệt là từ các món chiên, rán, nướng, có chứa các chất độc hại như benzopyrene và dinitrophenol khi chế biến thịt hoặc thực phẩm đóng gói. 

Việc hít phải loại khói này thường xuyên là nguyên nhân gây khó chịu, buồn nôn, làm trầm trọng hơn bệnh viêm họng, hen suyễn và làm tăng nguy cơ mắc ung thư phổi cũng như các bệnh lý về đường hô hấp.

Để bảo vệ hệ hô hấp của cả gia đình, người nội trợ cần duy trì thói quen bật máy hút mùi trong suốt quá trình nấu và để máy tiếp tục hoạt động thêm từ 10 đến 15 phút sau khi đã nấu xong nhằm loại bỏ hoàn toàn lượng khói độc còn lảng vảng trong không khí. 

Song song đó, việc mở cửa sổ thông thoáng và đậy nắp vung khi đun nấu cũng là những biện pháp hiệu quả giúp giảm thiểu lượng khói độc hại phát tán ra môi trường sống xung quanh.