Đừng rửa đũa theo kiểu "gom cả bó": Vi khuẩn có thể nhiều gấp 8 lần bồn cầu

Đũa là vật dụng tiếp xúc trực tiếp với thức ăn và miệng mỗi ngày, nhưng lại thường không được chú trọng vệ sinh đúng mức. Không ít người nghĩ rằng chỉ cần xả nước, thêm nước rửa chén và chà qua là xong. Tuy nhiên, kiểm nghiệm vi sinh cho thấy mọi chuyện không đơn giản như vậy.

Li Zhengda, trợ lý giáo sư Khoa Sức khỏe và Dinh dưỡng, Đại học Khoa học và Công nghệ Phật Âm (Đài Loan, Trung Quốc), đã đo lượng vi khuẩn còn lại trên đũa sau khi rửa. Kết quả cho thấy đũa gỗ vẫn chứa 660 đơn vị vi khuẩn – cao gấp 3,3 lần mức tiêu chuẩn 200 đơn vị. Đáng chú ý, đũa tre có vân ghi nhận tới 13.000 đơn vị vi khuẩn, cao gấp 37 lần so với đũa tre thường. Tính theo mật độ, một số loại đũa thậm chí có lượng vi khuẩn cao hơn bệ toilet từ 7–8 lần.

Vì sao đũa “bẩn dai” dù đã rửa?

Tre và gỗ có cấu trúc xốp, dễ hút ẩm và giữ lại những mảnh thức ăn li ti mà mắt thường khó thấy. Ngoài ra, phần đầu đũa thường có rãnh hoặc hoa văn để tăng độ bám khi gắp thức ăn. Chính các khe nhỏ này lại là nơi dầu mỡ, nước bọt và vi khuẩn tích tụ.

Khi cọ cả bó đũa trong lòng bàn tay, lực ma sát chủ yếu tác động vào phần thân trơn bên ngoài. Trong khi đó, đầu đũa và các rãnh nhỏ lại ít được làm sạch kỹ. Không chỉ vậy, việc chà xoay vòng còn khiến vi khuẩn từ chiếc này lây sang chiếc khác, làm tăng nguy cơ nhiễm chéo. Với đũa tre và gỗ, cách rửa này còn khiến bề mặt bị xù, tạo thêm vi kẽ hở cho vi khuẩn trú ngụ.

Thêm một sai lầm phổ biến là dùng mặt nhám của miếng rửa chén để chà mạnh. Những vết xước li ti xuất hiện sau mỗi lần cọ sẽ khiến bề mặt ngày càng thô ráp, giữ ẩm và cặn bẩn nhiều hơn. Theo thời gian, đũa trông vẫn sáng nhưng thực chất lại là nơi tích tụ vi sinh khó loại bỏ.

5 điều nhất định phải làm khi rửa đũa

Để hạn chế nguy cơ cho sức khỏe gia đình, chuyên gia khuyến nghị cần thực hiện 5 nguyên tắc sau:

Rửa từng chiếc riêng lẻ

Cầm riêng từng chiếc, chà kỹ cả thân và đặc biệt là phần đầu – nơi tiếp xúc trực tiếp với thức ăn và khoang miệng.

Dùng mặt mút mềm

Tránh mặt nhám vì dễ làm trầy xước đũa tre và đũa gỗ, tạo điều kiện cho vi khuẩn và nấm mốc bám lại.

Chà theo chiều rãnh

Với đũa có khắc vân chống trượt, cần chà dọc theo rãnh để làm sạch tận kẽ thay vì xoay vòng qua loa.

Để khô hoàn toàn trước khi cất

Sau khi rửa, nên dựng đũa ở nơi thoáng khí để nước chảy xuống và khô tự nhiên. Không đặt vào ống kín khi còn ẩm vì đáy ống rất dễ mốc.

Khử trùng và thay mới định kỳ

Có thể đun sôi đũa trong nước lạnh mỗi tuần một lần rồi để khô tự nhiên. Tuy nhiên, nếu đũa đã nứt, sờn, đổi màu, có mùi lạ hoặc xuất hiện mốc thì cần bỏ ngay. Đũa tre và đũa gỗ nên thay sau 3–6 tháng tùy điều kiện sử dụng và bảo quản.

Đặc biệt, đũa tre và gỗ bị mốc có thể sinh ra độc tố nấm như aflatoxin – chất được Tổ chức Y tế Thế giới xếp vào nhóm có khả năng gây ung thư. Mốc thường xuất hiện dưới dạng chấm đen hoặc mảng xám xanh ở đầu đũa. Khi đã mốc, việc rửa lại hay phơi nắng cũng không thể loại bỏ hoàn toàn độc tố đã ngấm vào thớ gỗ.