Phóng xạ thất lạc: Nguy hiểm hơn bom!

Cục An toàn bức xạ và hạt nhân yêu cầu phải có hệ thống giám sát an ninh đối với các nguồn phóng xạ.

Kho lưu trữ chưa bảo đảm

Anh Trần Văn Toàn, nhân viên xử lý rác thải của Công ty Kbec Vina, cho biết khoảng 7 tháng trước, anh nhìn thấy một vật giống với nguồn phóng xạ bị mất, bên ngoài bằng inox, trên có màu vàng nhưng không phải kíp giật, cân nặng khoảng 7 kg. Sau đó, anh đã thông báo cho Công an xã Tóc Tiên tới làm việc nhưng vì không phát hiện gì nên nó được ném trở lại bãi rác thải.

Anh Trần Văn Toàn trình bày việc phát hiện một vật giống với nguồn phóng xạ bị mất Ảnh: NGỌC GIANG

Được biết, hiện vật thể trên đã bị chôn vùi dưới rác thải nên việc dò tìm gặp nhiều khó khăn và thiết bị dò tìm vẫn chưa có thêm thông tin gì về việc phát hiện ra nguồn phóng xạ.

Trao đổi với phóng viên, ông Vương Hữu Tấn, Cục trưởng Cục An toàn bức xạ và hạt nhân, cho biết sau khi xảy ra vụ việc mất nguồn phóng xạ ở TP HCM trước đây, Cục An toàn bức xạ và hạt nhân đã có kiến nghị sửa đổi Thông tư 23/2010/TT-BKHCN về quản lý nguồn phóng xạ, trong đó yêu cầu các nguồn phóng xạ di động có hoạt động lớn, sử dụng trong chụp ảnh phóng xạ công nghiệp, khi vận chuyển phải có hệ thống giám sát an ninh. “Điều đó để bảo đảm trong bất kỳ tình huống nào, cơ quan quản lý cũng biết được nguồn phóng xạ đang ở đâu” - ông Tấn lý giải.

Theo ông Tấn, trước khi nhập nguồn phóng xạ, nếu không sử dụng cũng phải có giấy phép để đưa vào kho lưu giữ. Trong trường hợp tháo ra để sửa chữa thì phải thông báo cho bên quản lý biết và xem xét xem họ có chứng chỉ tháo lắp hay không. Nếu hết hạn sử dụng và muốn thay thế nguồn khác, thậm chí vứt bỏ, cũng phải có giấy phép.

“Riêng đối với trường hợp của Công ty Pomina 3, kho lưu trữ nguồn phóng xạ của doanh nghiệp này chưa bảo đảm về an ninh” - ông Tấn nhận định.

Khẩn trương gắn thiết bị định vị

Cùng ngày, UBND TP HCM đã họp đột xuất về việc quản lý, giám sát, bảo đảm an toàn cho thiết bị chứa nguồn phóng xạ trên địa bàn.

Tại TP HCM cũng từng xảy ra việc mất thiết bị chứa nguồn phóng xạ dùng trong công nghiệp của Công ty TNHH Apave - châu Á - Thái Bình Dương (Chi nhánh TP HCM) vào ngày 15-9-2014. May mắn, thiết bị trên đã được tìm thấy ở khu vực đường Vườn Lài, phường Phú Thọ Hòa, quận Tân Phú sau 4 ngày bị mất.

Sau đó, UBND TP HCM đã yêu cầu Sở KH-CN phối hợp với Trung tâm Nghiên cứu và Đào tạo thiết kế vi mạch - ICDREC (ĐHQG TP HCM) khảo sát và lắp đặt thiết bị định vị vào từng thiết bị chứa nguồn phóng xạ. Tuy nhiên, cho đến thời điểm hiện tại, việc này vẫn chưa được các đơn vị liên quan thực hiện.

Giải thích sự chậm trễ trên, TS Ngô Đức Hoàng, Giám đốc ICDREC, cho biết kỹ thuật và phần mềm hệ thống lắp đặt đã chuẩn bị sẵn nhưng để triển khai thì đề nghị TP duyệt đề tài nghiên cứu.

Phó Chủ tịch UBND TP Lê Mạnh Hà phản bác ngay: “Đề nghị làm đề tài gì nữa. Đã có sẵn kỹ thuật và phần mềm hệ thống thì phải triển khai trên thực tế luôn”. Ông Hà đặt vấn đề: “Giờ mà bị mất nữa thì tính sao? Để thiết bị có chứa nguồn phóng xạ lang thang ngoài đường là rất nguy hiểm, còn hơn quả bom. Phải làm ngay, không chậm trễ được nữa”.

Ông Hà yêu cầu Sở KH-CN và ICDREC ngay trong ngày 8-4, phải đến từng nơi có chứa nguồn phóng xạ để gắn thiết bị định vị. “Chúng ta đừng loay hoay nữa. Sự nguy hiểm của việc nguồn phóng xạ bị thất lạc mới quan trọng vì nó ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe người dân” - ông Hà lưu ý.