Mối đe dọa từ El Nino: Thời tiết Việt Nam có nguy cơ đảo lộn vì nắng nóng và hạn hán

Sức nóng gia tăng và những cột mốc nhiệt độ đáng ngại

Hiện tượng El Nino, một trạng thái khí hậu có sức ảnh hưởng sâu rộng trên quy mô toàn cầu, đã chính thức bắt đầu dựa trên các số liệu quan trắc mới nhất. Cụ thể, chuẩn sai nhiệt độ bề mặt nước biển tại khu vực trung tâm xích đạo Thái Bình Dương trong tháng 5/2025 đã cao hơn trung bình nhiều năm 0,5 độ C, chạm ngưỡng El Nino. Đến tuần đầu của tháng 6/2026, chỉ số này tiếp tục tăng lên mức 0,7 độ C, đánh dấu sự hình thành rõ rệt của hình thái thời tiết này.

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, những đợt El Nino mạnh trong lịch sử luôn để lại dấu ấn vô cùng rõ nét tại Việt Nam. Điển hình là giai đoạn 2015-2016, nước ta từng chứng kiến một trong những sự kiện El Nino mạnh nhất kể từ năm 1950, có cường độ tương đương với các đợt khốc liệt giai đoạn 1982-1983 và 1997-1998. 

Hệ quả trực tiếp của đợt thiên tai đó là những chuỗi ngày nắng nóng kéo dài kỷ lục trên diện rộng, với 39 ngày tại Bắc Trung Bộ, 36 ngày tại Trung Trung Bộ và 32 ngày tại Nam Trung Bộ. Nhiệt độ phổ biến ở mức 39-41 độ C, thậm chí trạm khí tượng Con Cuông tại Nghệ An từng ghi nhận mức nhiệt lịch sử lên tới 42,7 độ C vào cuối tháng 5/2015.

Hạn hán bủa vây và diễn biến khó lường của bão lũ

Bên cạnh nền nhiệt cao, El Nino còn là tác nhân chính gây ra tình trạng thiếu hụt lượng mưa trên diện rộng. Trong các chu kỳ El Nino mạnh trước đây, dòng chảy tại các hệ thống sông thuộc Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ đã bị suy giảm nghiêm trọng. Hậu quả là thiên tai hạn hán diễn ra gay gắt, đi kèm với hiện tượng xâm nhập mặn xuất hiện sớm và lấn sâu vào nội đồng tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, gây ảnh hưởng nặng nề đến hoạt động sản xuất nông nghiệp cũng như nguồn nước sinh hoạt của người dân. 

Ngoài ra, El Nino cũng khiến số đợt không khí lạnh ảnh hưởng đến nước ta bị giảm sút và kết thúc sớm hơn so với trung bình nhiều năm, đồng thời làm tăng nhiệt độ trung bình các tháng, đặc biệt là vào mùa đông và tại khu vực phía Nam.

Ở chiều hướng ngược lại, hoạt động của bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông trong điều kiện El Nino lại có xu hướng giảm đi rõ rệt. Minh chứng là vào năm 2015, số lượng bão và áp thấp nhiệt đới chỉ bằng một nửa so với trung bình nhiều năm, với vỏn vẹn hai cơn bão ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền Việt Nam và có cường độ không quá mạnh khi đổ bộ. Tuy nhiên, các chuyên gia khí tượng vẫn đưa ra lời cảnh báo quan trọng cho giai đoạn tới. Dù tổng số lượng bão có thể ít hơn bình thường, nhưng diễn biến cụ thể của từng cơn bão trong bối cảnh biến đổi khí hậu vẫn sẽ vô cùng phức tạp, khó lường và không thể chủ quan.