Mở rộng diện tham gia hưu trí bổ sung: Cơ hội mới cho lao động tự do

Trong bối cảnh cần huy động tối đa các nguồn lực cho phát triển kinh tế và đáp ứng nhu cầu đa dạng của người dân, Bộ Nội vụ đã đưa ra đề xuất điều chỉnh chính sách hưu trí bổ sung khi lấy ý kiến dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội. 

Theo đó, các cá nhân sẽ được quyền trực tiếp tham gia loại hình này trên cơ sở tự nguyện mà không còn bị bắt buộc phải thông qua người sử dụng lao động như trước. Mở rộng diện tham gia được đánh giá là bước đi cần thiết nhằm thu hút nhóm cá nhân có thu nhập cao nhưng không có hợp đồng lao động, hoặc những trường hợp đang đóng bảo hiểm hưu trí bổ sung nhưng lại nghỉ việc, từ đó đóng góp tích cực vào nguồn vốn dài hạn cho hoạt động đầu tư của Quỹ.

Về bản chất, hưu trí bổ sung là hình thức bảo hiểm tự nguyện do người sử dụng lao động và doanh nghiệp quản lý quỹ chủ động xây dựng, dành cho người sử dụng lao động cũng như người lao động đã tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc.

Theo quy định từ ngày 10/5, lao động có hợp đồng có thể tham gia đóng hưu trí bổ sung tự nguyện thông qua thỏa thuận về mức đóng với chủ sử dụng và doanh nghiệp quản lý quỹ. Nhằm gia tăng giá trị, quỹ hưu trí bổ sung được phép triển khai các hoạt động đầu tư vào trái phiếu Chính phủ, công trái, tiền gửi ngân hàng và cổ phiếu.

Thông tin từ Bộ Nội vụ cho thấy, các doanh nghiệp quản lý quỹ hưu trí bổ sung bắt đầu được thành lập từ năm 2021. Đến năm 2025, các đơn vị này đã quản lý 7 quỹ với tổng giá trị tài sản ròng đạt khoảng 2.200 tỷ đồng, tăng 53% so với năm 2024 và gấp tới 26 lần so với năm 2021. 

Tính trên toàn hệ thống, chương trình hưu trí bổ sung hiện ghi nhận hơn 28.500 người tham gia, sở hữu tổng giá trị tài sản gần 2.300 tỷ đồng. Cơ cấu tài sản của hệ thống quỹ bao gồm gần 50% trái phiếu Chính phủ, 8% tiền và tương đương tiền, hơn 15% chứng chỉ quỹ đầu tư chứng khoán và 26,6% còn lại là các khoản phải thu từ lãi và cổ tức được nhận.

Ở thời điểm hiện tại, người lao động sau độ tuổi nghỉ hưu sẽ được hưởng lương hưu trích từ nguồn đóng góp vào Quỹ Bảo hiểm xã hội theo hai hình thức: bắt buộc đối với người có hợp đồng lao động và tự nguyện đối với khu vực phi chính thức. Số liệu thống kê đến hết năm 2025 cho thấy, toàn quốc có hơn 21,5 triệu lao động tham gia BHXH, bao phủ được 45% lực lượng lao động trong độ tuổi quy định. Trong tổng số này, khu vực bắt buộc chiếm hơn 19,3 triệu người và khu vực tự nguyện chiếm 2,2 triệu người.

Hiện nay, cả nước đang có 3,4 triệu người được hưởng lương hưu và trợ cấp với nhiều mức chi trả khác nhau. Cụ thể, có hơn 11.500 người nhận mức hưởng từ 20 triệu đồng mỗi tháng trở lên; gần 418.500 người nhận từ 10 đến dưới 20 triệu đồng; 1,063 triệu người nhận từ 6 đến dưới 10 triệu đồng; và đông nhất là nhóm từ 3 đến dưới 6 triệu đồng với 1,347 triệu người. Ngoài ra, có 144.850 người hưởng mức từ 2,34 đến dưới 3 triệu đồng, cùng gần 419.400 người đang nhận mức dưới 2,34 triệu đồng - con số tương đương với mức lương cơ sở hiện hành.