Không khí lạnh chuẩn bị tràn về, miền Bắc có còn "rét nàng Bân"?

Theo thông tin từ các chuyên gia khí tượng thủy văn, khoảng đêm 16/4 đến ngày 17/4 (tức đêm 29/2 và ngày 1/3 Âm lịch), một khối không khí lạnh cường độ yếu sẽ tác động tới khu vực miền Bắc. Sự xuất hiện của khối không khí này có thể khiến nền nhiệt giảm nhẹ, góp phần làm dịu bớt tình trạng nắng nóng đã kéo dài nhiều ngày qua. Tuy nhiên, do cường độ yếu nên nhiệt độ khó giảm sâu và khả năng xuất hiện “rét nàng Bân” gần như không đáng kể.

Trước đó, khi đánh giá về khả năng xảy ra hiện tượng thời tiết đặc trưng này trong tháng 3 Âm lịch, ông Trương Bá Kiên, Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Khí tượng Khí hậu thuộc Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển, cho biết xác suất xuất hiện là rất thấp. Theo ông, nếu có xảy ra thì mức độ cũng chỉ dừng lại ở trạng thái se lạnh nhẹ. Điều này không đồng nghĩa với việc hoàn toàn chấm dứt các đợt không khí lạnh cuối mùa, song nếu còn thì nhiều khả năng chỉ là những đợt lạnh ngắn, cường độ yếu và khó kéo dài.

Trong khi đó, bà Tạ Thị Hồng An, dự báo viên Phòng Dự báo khí hậu thuộc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, cho biết tuần vừa qua nhiều khu vực trên cả nước đã trải qua đợt nắng nóng gay gắt. Đặc biệt, khu vực từ Thanh Hóa đến Huế ghi nhận mức nhiệt phổ biến từ 38 đến 40 độ C, có nơi vượt 40 độ C. Riêng vùng núi phía Tây Nghệ An và Hà Tĩnh còn xuất hiện mức nhiệt trên 41 độ C, khiến cấp độ rủi ro thiên tai do nắng nóng được nâng lên mức 2.

Theo thống kê của cơ quan chuyên môn, nắng nóng trong năm nay xuất hiện sớm hơn so với trung bình nhiều năm. Việc ghi nhận mức nhiệt trên 41 độ C tại khu vực miền Trung ngay từ đầu tháng 4 cũng được xem là hiện tượng ít gặp trong khoảng một thập kỷ trở lại đây. Tuy vậy, con số này vẫn chưa vượt qua mức nhiệt lịch sử từng ghi nhận trong cùng kỳ tháng 4 của năm 2024.

Dự báo trong những ngày tới, tình trạng nắng nóng trên nhiều khu vực sẽ có xu hướng giảm dần. Tại Bắc Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ, nắng nóng có thể kéo dài đến hết ngày 14/4 trước khi dịu bớt từ khoảng ngày 15–16/4. Riêng khu vực Trung Bộ, thời tiết oi nóng dự kiến còn kéo dài hơn và bắt đầu hạ nhiệt từ ngày 17/4.

Về xu hướng thời tiết trong giai đoạn nửa cuối tháng 4 sang đầu tháng 5, cơ quan khí tượng cho rằng nắng nóng có khả năng quay trở lại và gia tăng trên diện rộng. Số ngày nắng nóng gay gắt với nhiệt độ vượt 37 độ C được dự báo sẽ nhiều hơn so với mức trung bình nhiều năm, tập trung chủ yếu tại khu vực Tây Bắc Bộ và dải tỉnh từ Thanh Hóa đến Huế.

Bên cạnh đó, đây cũng là thời kỳ chuyển mùa tại các tỉnh miền núi phía Bắc, khu vực Tây Nguyên và Nam Bộ. Vì vậy, mưa rào và dông có thể xuất hiện xen kẽ trong thời gian này. Các chuyên gia cảnh báo rằng những cơn mưa dông trong giai đoạn chuyển mùa thường đi kèm các hiện tượng thời tiết cực đoan như lốc, sét và gió giật mạnh, do đó người dân cần đặc biệt chú ý để đảm bảo an toàn.

"Rét nàng Bân" là hiện tượng thời tiết đặc trưng của miền Bắc, đánh dấu sự chấm dứt hoàn toàn “tàn dư” của mùa đông năm trước, là đợt lạnh cuối cùng trước khi bước vào mùa hè. Đợt rét này thường kéo dài vài ngày, kèm theo mưa phùn và gió lạnh, làm nhiệt độ giảm đáng kể so với những ngày trước đó.

"Rét nàng Bân" thường diễn ra vào tháng 3 Âm lịch, khi thời tiết đã ấm lên, thậm chí có những ngày khá nóng bức, nhưng bất ngờ có đợt lạnh quay trở lại.

Năm nay, tháng 3 Âm lịch bắt đầu từ ngày 17/4 Dương lịch và kết thúc vào ngày 16/5 Dương lịch. Do đó, theo quan niệm dân gian, "rét nàng Bân" năm 2026 dự kiến diễn ra trong khoảng thời gian này.