Ít bão nhưng khó lường: Cảnh báo nguy cơ thời tiết cực đoan trong năm 2026

Trao đổi về xu hướng thời tiết năm nay, Mai Văn Khiêm – Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia – cho biết hiện tượng ENSO đang ở pha La Nina với nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực trung tâm Thái Bình Dương thấp hơn trung bình khoảng 0,5 độ C trong đầu tháng 3/2026.

Trong thời gian tới, ENSO có xu hướng chuyển dần sang trạng thái trung tính với xác suất cao, trước khi nghiêng về pha nóng vào cuối năm. Giai đoạn chuyển tiếp này thường khiến thời tiết trở nên khó dự báo hơn, khi các yếu tố như gió tín phong suy yếu và hoàn lưu khí quyển thay đổi, kéo theo sự biến động bất thường về mưa, nhiệt độ và bão tại khu vực Đông Nam Á.

Theo nhận định, trong nửa cuối năm 2026, lượng mưa và số cơn bão tại khu vực, bao gồm cả miền Nam Việt Nam, có thể thấp hơn trung bình nhiều năm. Tuy nhiên, nền nhiệt lại có xu hướng tăng, khiến các đợt nắng nóng có khả năng xuất hiện dày hơn và gay gắt hơn so với năm trước.

Dù vậy, yếu tố đáng lo ngại không nằm ở số lượng mà ở mức độ cực đoan của thiên tai. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và ENSO chuyển pha, các hiện tượng như mưa lớn cục bộ, dông lốc, sét hay mưa đá có thể xảy ra bất ngờ trong thời gian ngắn nhưng gây thiệt hại lớn, đặc biệt vào các giai đoạn giao mùa.

Về hoạt động bão trên Biển Đông, cơ quan khí tượng nhận định tổng số bão và áp thấp nhiệt đới trong năm 2026 có thể không vượt mức trung bình nhiều năm. Giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 7, số lượng bão dự báo ở mức tương đương trung bình, trong khi từ tháng 8 đến cuối năm có thể giảm nhẹ.

Xét về khu vực ảnh hưởng, từ tháng 6 đến tháng 9, bão có xu hướng tác động nhiều hơn đến Bắc Bộ, sau đó dịch chuyển dần xuống Trung Bộ và khu vực phía Nam trong những tháng cuối năm. Tuy nhiên, quỹ đạo và thời điểm xuất hiện của bão ngày càng khó đoán định, tiềm ẩn khả năng xuất hiện những kịch bản bất thường.

Đáng chú ý, khi nhiệt độ mặt nước biển tăng cao, các cơn bão có thể mạnh lên nhanh hơn, kéo theo mưa lớn, nguy cơ ngập lụt, lũ quét và sạt lở đất.

Đối với mưa lớn diện rộng, dự báo năm nay số đợt xảy ra trên cả nước ở mức tương đương hoặc thấp hơn trung bình nhiều năm. Mưa lớn có thể bắt đầu từ tháng 6 tại Bắc Bộ, sau đó lan dần xuống các khu vực phía Nam và kết thúc vào khoảng tháng 11 tại Trung Bộ.

Trong khi đó, từ tháng 4 đến tháng 7, nguy cơ khô hạn và thiếu nước cục bộ có thể xuất hiện tại một số địa phương như Gia Lai, Đắk Lắk và Lâm Đồng, đặc biệt ở những khu vực ngoài phạm vi cấp nước của các công trình thủy lợi.

Những dự báo trên cho thấy năm 2026 có thể không phải là năm nhiều bão, nhưng lại là năm thời tiết tiềm ẩn nhiều biến động khó lường, đòi hỏi sự chủ động theo dõi và ứng phó kịp thời từ các địa phương và người dân.