Đề xuất áp dụng thu phí theo quãng đường trên xa lộ Hà Nội, tài xế đi bao xa trả tiền bấy nhiêu

Công ty Cổ phần Đầu tư và Xây dựng xa lộ Hà Nội, đơn vị thuộc CII, vừa gửi hồ sơ đề xuất điều chỉnh dự án BOT mở rộng xa lộ Hà Nội và quốc lộ 1 đoạn từ ngã ba Trạm 2 đến Tân Vạn tới Sở Tài chính TPHCM để thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi.

Tuyến đường có chiều dài khoảng 15,7km và đã được tổ chức thu phí hoàn vốn trong suốt 5 năm qua. Hiện nay, trạm thu phí được bố trí gần cầu Rạch Chiếc theo mô hình thu phí mở. Với phương thức này, các phương tiện khi đi qua trạm sẽ trả mức phí cố định tùy theo loại xe, bất kể quãng đường thực tế sử dụng dài hay ngắn.

Theo đánh giá của nhà đầu tư, cách thu phí hiện hành bộc lộ nhiều bất cập. Không ít trường hợp xe chỉ lưu thông trên một đoạn ngắn nhưng vẫn phải thanh toán tương đương với phương tiện đi hết tuyến. Trong khi đó, một số xe sử dụng hạ tầng giao thông thuộc dự án nhưng không đi qua trạm thu phí lại không phải trả bất kỳ khoản phí nào.

Tình trạng này cũng khiến nhiều tài xế tìm cách né trạm, đổ dồn sang các tuyến đường lân cận, làm gia tăng áp lực giao thông và phát sinh ùn tắc cục bộ. Bên cạnh đó, mô hình thu phí hiện nay từng gây ra nhiều ý kiến phản ánh và thắc mắc từ người dân sinh sống quanh khu vực trạm.

Để khắc phục những tồn tại trên, doanh nghiệp đề xuất chuyển sang hình thức thu phí kín. Theo phương án mới, chủ phương tiện sẽ thanh toán dựa trên chính xác chiều dài đoạn đường đã sử dụng. Hệ thống dự kiến gồm 12 cụm trạm với tổng cộng 60 điểm thu phí được bố trí dọc tuyến. Công nghệ tự động sẽ ghi nhận lộ trình di chuyển của từng phương tiện và tính toán mức phí tương ứng.

Nhà đầu tư cho rằng mô hình này sẽ tạo sự công bằng và minh bạch hơn khi người sử dụng chỉ trả tiền cho phần hạ tầng thực tế khai thác. Đồng thời, tài xế cũng có thể dễ dàng đối chiếu quãng đường đã đi với số phí phải thanh toán. Việc triển khai được đánh giá khả thi nhờ hệ thống thu phí không dừng và thanh toán điện tử hiện đã phát triển tương đối đồng bộ.

Xa lộ Hà Nội hiện là một trong những tuyến giao thông quan trọng nhất khu vực cửa ngõ phía Đông TPHCM. Một phần tuyến đã được đổi tên thành đường Võ Nguyên Giáp, trong khi phần còn lại vẫn giữ tên xa lộ Hà Nội. Tuyến đường đóng vai trò kết nối TPHCM với khu vực Bình Dương và Đồng Nai thông qua quốc lộ 1.

Dự án BOT nâng cấp và mở rộng tuyến đường được khởi công từ năm 2010 với tổng vốn đầu tư hơn 4.900 tỷ đồng. Công trình bao gồm tuyến chính, hệ thống đường song hành cùng nhiều hạng mục hạ tầng kỹ thuật khác. Mặc dù kế hoạch ban đầu dự kiến hoàn thành sau ba năm, dự án đến nay vẫn chưa thể hoàn thiện toàn bộ do vướng mắc kéo dài trong công tác giải phóng mặt bằng.

Hiện trên địa bàn TPHCM vẫn còn 27 hộ dân chưa bàn giao mặt bằng. Riêng khu vực Bình Dương trước đây còn khoảng 136 trường hợp chưa được giải tỏa. Việc chưa thể mở rộng đồng bộ khiến một số đoạn trên tuyến trở thành điểm thắt cổ chai, thường xuyên xảy ra ùn tắc và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông.

Liên quan đến đề xuất điều chỉnh dự án, Phó Chủ tịch UBND TPHCM Hoàng Nguyên Đình đã giao Sở Tài chính nghiên cứu, đánh giá phương án mà nhà đầu tư đưa ra. Lãnh đạo thành phố đồng thời cho rằng tiến độ giải phóng mặt bằng còn chậm do sự phối hợp giữa các đơn vị liên quan chưa thực sự hiệu quả.

TPHCM yêu cầu các địa phương khẩn trương hoàn thiện hồ sơ pháp lý, tăng cường vận động người dân bàn giao mặt bằng trước ngày 20/6. Đối với đoạn tuyến đi qua khu vực Bình Dương cũ, Đại học Quốc gia TPHCM được đề nghị phối hợp với các bên liên quan để sớm xác định ranh giới giải tỏa, cắm mốc và phục vụ công tác kiểm kê, bồi thường, tạo điều kiện đẩy nhanh tiến độ dự án.