Ảo vọng đổi đời nơi xứ người và những giọt nước mắt hồi hương của phận đời lầm lỡ

Sau hơn ba năm sống bất hợp pháp tại Thái Lan, hai anh em Yôn (SN 2004) và Yok (SN 2010, cùng trú thôn Châm Prông, xã Ia Băng, tỉnh Gia Lai) đã được các lực lượng chức năng hỗ trợ trở về quê hương vào tháng 6/2026. Dù đã an toàn trở lại, những ký ức về quãng thời gian chật vật nơi đất khách vẫn là nỗi ám ảnh đối với cả hai.

Yôn kể, đầu năm 2023, em cùng mẹ sang Thái Lan đoàn tụ với bố trong khi bản thân vẫn đang điều trị chấn thương gãy xương vai. Vì quyết định ra đi, ca phẫu thuật buộc phải gác lại, khiến vết thương đến nay vẫn chưa hồi phục hoàn toàn và thường xuyên đau nhức khi lao động nặng.

Gia đình đã chi hơn 70 triệu đồng để sang Thái Lan với hy vọng tìm kiếm cuộc sống tốt hơn. Tuy nhiên, do không biết tiếng bản địa, ba mẹ con hầu như chỉ quanh quẩn trong căn phòng trọ nhỏ, mọi chi tiêu đều phụ thuộc vào nguồn thu nhập bấp bênh từ công việc phụ hồ của người bố.

Ban đầu, gia đình còn nhận được một số khoản hỗ trợ sinh hoạt, nhưng sau hơn một năm, nguồn trợ giúp này bị cắt hoàn toàn, khiến cuộc sống ngày càng khó khăn.

Biến cố lớn nhất xảy ra khi bố mẹ của Yôn bị cảnh sát Thái Lan bắt giữ. Từ đó, hai anh em phải tự xoay xở nơi đất khách. Để có tiền sinh sống, cả hai nhận các công việc như quét dọn, cắt tỉa cây xanh trong các khu biệt thự. Dù đã thỏa thuận tiền công từ trước, nhiều lần chủ thuê vẫn tìm cách cắt giảm tiền lương khiến hai anh em chỉ biết chấp nhận.

Có thời điểm, khi cạn sạch lương thực và không còn gì để ăn, hai anh em phải trông chờ tiền người anh trai gửi sang, thậm chí có lần phải nhịn đói suốt 2-3 ngày. Vì luôn lo sợ bị phát hiện do cư trú trái phép, mỗi lần đi làm đều trong tâm trạng nơm nớp, còn ngày nghỉ chỉ dám ở yên trong phòng trọ.

Trở về quê sau những tháng ngày lưu lạc, Yôn mong sớm tìm được việc làm để ổn định cuộc sống và trả khoản nợ mà anh trai đã vay để hỗ trợ mình trong thời gian ở Thái Lan. Từ chính trải nghiệm của bản thân, em cũng khuyến cáo mọi người không nên tin vào những lời hứa hẹn về cuộc sống sung túc ở nước ngoài bằng con đường vượt biên trái phép.

Theo anh Yôm (SN 2000), anh trai của Yôn và Yok, kể từ khi bố mẹ bị bắt giữ, hầu như tháng nào anh cũng phải vay tiền gửi sang cho hai em, mỗi lần từ 5 đến 10 triệu đồng. Đến nay, khoản nợ vẫn còn khá lớn. Anh chỉ mong bố mẹ cũng sớm từ bỏ ý định định cư ở nước ngoài để trở về đoàn tụ cùng gia đình.

Không riêng gia đình Yôn, anh Long (SN 1981, trú thôn Odeh) cũng vừa trở về sau hành trình mưu cầu cuộc sống mới không thành. Năm 2023, anh cùng vợ và bốn người con sang Thái Lan với chi phí khoảng 140 triệu đồng. Tuy nhiên, cả gia đình chỉ trông chờ vào thu nhập khoảng 5.000 baht mỗi tháng từ công việc của anh, trong khi riêng tiền thuê nhà đã chiếm hơn một nửa. Phần còn lại không đủ trang trải cuộc sống cho sáu người, khiến bữa ăn hằng ngày luôn trong cảnh thiếu thốn.

Nhìn lại quãng thời gian tha hương, anh Long thừa nhận quyết định ra đi xuất phát từ mong muốn kiếm được nhiều tiền hơn. Thế nhưng sau nhiều năm, anh trở về với hai bàn tay trắng, trong khi nhiều người ở quê đã xây được nhà mới, mua được ô tô và có cuộc sống ổn định. Anh cho rằng cuộc sống tại Việt Nam tốt hơn rất nhiều vì không phải sống trong cảnh trốn tránh và khẳng định sẽ không tiếp tục lựa chọn con đường vượt biên, dù có được trả tiền.

Ông Nguyễn Chung Tình, Phó Chủ tịch UBND xã Ia Băng, cho biết địa phương thường xuyên tuyên truyền, vận động người dân không nghe theo các đối tượng xấu để vượt biên trái phép sang Thái Lan và Campuchia. Những video, phóng sự do cơ quan chức năng cung cấp cũng được chia sẻ rộng rãi trên các nhóm Zalo của thôn, làng nhằm nâng cao nhận thức và cảnh giác cho người dân.

Bên cạnh công tác tuyên truyền, địa phương còn chú trọng hỗ trợ đào tạo nghề, giới thiệu việc làm và tạo sinh kế cho các hộ dân thông qua các chương trình mục tiêu quốc gia, góp phần giúp người dân ổn định cuộc sống và phát triển kinh tế.

Theo Công an tỉnh Gia Lai, từ ngày 23 đến 26/6, Phòng An ninh nội địa Công an tỉnh đã phối hợp cùng các đơn vị liên quan hỗ trợ bảy trường hợp người dân tộc thiểu số tại các xã Ia Ko và Ia Băng hồi hương an toàn từ Thái Lan. Trong số này, người lớn tuổi nhất 22 tuổi và nhỏ nhất mới 16 tuổi.