UAE rút khỏi OPEC làm rung chuyển thị trường dầu mỏ toàn cầu: Ai được hưởng lợi

Ngày 28/4, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) chính thức tuyên bố rút khỏi OPEC và OPEC+, khẳng định động thái này nhằm phục vụ lợi ích quốc gia và phù hợp với chiến lược phát triển dài hạn trong lĩnh vực năng lượng. Quyết định được đưa ra sau quá trình đánh giá kỹ lưỡng, theo Bộ trưởng Năng lượng UAE Suhail Mohamed al-Mazrouei, và không có sự tham vấn với bất kỳ quốc gia nào khác.

Động thái này được đánh giá là giáng đòn mạnh vào OPEC trong thời điểm thị trường dầu mỏ toàn cầu đang chịu tác động từ căng thẳng giữa Mỹ, Israel và Iran, khiến nguồn cung và dòng chảy năng lượng bị xáo trộn. Việc UAE rời khỏi hệ thống hạn ngạch cho phép nước này tự quyết định sản lượng khai thác, thay vì tuân theo cơ chế điều phối chung.

Các nhà phân tích nhận định trật tự năng lượng toàn cầu đang có dấu hiệu thay đổi sâu sắc. Thay vì một thị trường ổn định với sự điều tiết của OPEC, xu hướng “mạnh ai nấy đi” đang nổi lên khi các quốc gia ưu tiên tối đa hóa lợi ích riêng. Trong khi đó, các nước nhập khẩu lớn tại châu Á và châu Âu cũng tìm cách giảm phụ thuộc vào dầu mỏ Trung Đông bằng cách cắt giảm tiêu thụ hoặc tăng sản xuất nội địa.

Ở chiều ngược lại, các nhà xuất khẩu lớn, bao gồm cả Mỹ, đang cạnh tranh quyết liệt để mở rộng thị phần trong bối cảnh nhu cầu năng lượng trở nên khó dự đoán. Mỹ, từ vai trò quốc gia tiêu thụ lớn, đã vươn lên thành nhà sản xuất hàng đầu và sử dụng năng lượng như một công cụ chiến lược.

Việc gián đoạn tại eo biển Hormuz tiếp tục là yếu tố then chốt ảnh hưởng đến thị trường. Dù giá năng lượng tăng cao, Washington vẫn duy trì sức ép lên Iran thông qua các biện pháp kiểm soát vận chuyển, khiến lưu lượng tàu chở dầu giảm mạnh so với trước đây.

Sự rút lui của UAE cũng làm dấy lên lo ngại về sự suy yếu của OPEC. Một thành viên có năng lực sản xuất lớn như UAE rời đi đồng nghĩa với việc tổ chức mất đi một trong những công cụ quan trọng để điều tiết thị trường. Nếu các quốc gia khác cũng chuyển hướng sang ưu tiên thị phần, khả năng phối hợp kiểm soát nguồn cung của OPEC sẽ bị đặt dấu hỏi.

Bên cạnh đó, bối cảnh cạnh tranh khu vực giữa UAE và Saudi Arabia cũng được xem là yếu tố góp phần dẫn đến quyết định này. Những bất đồng trong các vấn đề kinh tế và chính trị đã khiến quan hệ giữa hai bên trở nên phức tạp hơn trong thời gian gần đây.

Dù vậy, một số chuyên gia cho rằng việc UAE rời OPEC có thể mang lại tác động tích cực trong dài hạn. Khi không còn bị ràng buộc bởi hạn ngạch, UAE có thể gia tăng sản lượng, góp phần bổ sung nguồn cung cho thị trường toàn cầu. Điều này có thể giúp giảm áp lực giá năng lượng và hỗ trợ người tiêu dùng.

Trong ngắn hạn, giá dầu được nhận định chưa chịu ảnh hưởng lớn từ quyết định này, do những căng thẳng tại eo biển Hormuz vẫn là yếu tố chi phối chính. Tuy nhiên, về lâu dài, việc UAE gia tăng sản lượng có thể thúc đẩy quá trình cân bằng lại thị trường nhanh hơn dự kiến.

Quyết định rời OPEC của UAE vì vậy không chỉ là bước đi chiến lược của một quốc gia, mà còn phản ánh sự chuyển dịch sâu rộng trong cấu trúc quyền lực của thị trường năng lượng toàn cầu.

OPEC là gì?

OPEC là Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ, được thành lập năm 1960 bởi 5 quốc gia nòng cốt nhằm điều phối chính sách năng lượng và bảo vệ lợi ích của các thành viên.

Liên minh này hiện bao gồm các nước xuất khẩu dầu ròng có lợi ích tương đồng và đã mở rộng tầm ảnh hưởng toàn cầu đáng kể sau khi thành lập khối OPEC+ vào năm 2016.

Dù chiếm gần một nửa sản lượng dầu thế giới vào năm 2025, tỷ phần của OPEC đã sụt giảm xuống còn khoảng 44% sau khi chiến sự tại Iran bùng nổ vào đầu năm 2026.

UAE gia nhập OPEC vào năm 1967 thông qua tiểu vương quốc Abu Dhabi và tiếp tục là thành viên sau khi độc lập vào năm 1971. OPEC chứng kiến quyền lực trên thị trường suy yếu phần nào do Mỹ tăng sản lượng dầu thô những năm gần đây.