Nhật Bản thúc đẩy G7 lập lá chắn khoáng sản chiến lược trước áp lực chuỗi cung ứng

Hội nghị thượng đỉnh G7 diễn ra tại Pháp vừa qua đã chứng kiến một bước đi chiến lược mạnh mẽ từ phía Nhật Bản. Nhằm bảo vệ nền kinh tế toàn cầu trước các rủi ro địa chính trị ngày càng gia tăng, Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi đã chính thức đề xuất một khuôn khổ hợp tác mới. Sáng kiến này kêu gọi các quốc gia thành viên G7 cùng các nước có chung mục tiêu thiết lập một hệ thống phối hợp dự trữ khoáng sản chiến lược, trong bối cảnh các chuỗi cung ứng then chốt đang bị thắt chặt.

Đại diện cho quốc gia châu Á duy nhất trong khối G7, Thủ tướng Takaichi nhấn mạnh tính cấp bách của việc đẩy nhanh đa dạng hóa nguồn cung. Theo kế hoạch được đề xuất, các nước tham gia sẽ duy trì lượng khoáng sản quan trọng dự trữ đủ dùng trong ít nhất 90 ngày. Đồng thời, khuôn khổ này sẽ phối hợp chặt chẽ với Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) để sẵn sàng giải phóng nguồn khoáng sản dự trữ nếu thị trường xảy ra tình trạng gián đoạn. 

Động thái này được đưa ra khi Trung Quốc đang nắm giữ lợi thế áp đảo với việc khai thác khoảng 60% lượng đất hiếm thế giới và kiểm soát tới 90% năng lực xử lý chất này — một đòn bẩy định hình cục diện sản xuất từ xe điện, chất bán dẫn cho đến thiết bị quốc phòng. Thực tế, Bắc Kinh đã áp đặt các lệnh hạn chế xuất khẩu khoáng sản quan trọng đối với Nhật Bản sau những tuyên bố của bà Takaichi về vấn đề Đài Loan vào cuối năm ngoái.

Song song với cuộc chiến khoáng sản, an ninh năng lượng cũng là chủ đề nóng tại nghị trường khi gắn liền với cuộc khủng hoảng tại eo biển Hormuz. Kể từ khi xung đột bùng nổ vào tháng 2, việc đóng cửa hành lang hàng hải cốt lõi này đã khiến các tàu thương mại bị mắc kẹt, gây tổn thất nặng nề cho một nước phụ thuộc 90% lượng dầu thô nhập khẩu như Nhật Bản, buộc chính phủ nước này phải xả kho dự trữ dầu và trợ cấp nhiên liệu. 

Trước thông tin Mỹ và Iran đạt thỏa thuận sơ bộ nhằm chấm dứt chiến sự, Thủ tướng Takaichi đánh giá đây là một "bước tiến lớn", đồng thời khẳng định cuộc khủng hoảng này chính là bài học cho thấy tầm quan trọng sống còn của việc dự trữ hàng hóa thiết yếu. Bà cũng kêu gọi G7 ưu tiên hàng đầu cho việc giải cứu toàn bộ tàu thuyền đang bị mắc kẹt tại vịnh Ba Tư.

Để hiện thực hóa mục tiêu ổn định hàng hải, bốn quốc gia châu Âu gồm Pháp, Anh, Đức và Italy đã ra tuyên bố chung yêu cầu mở cửa lại eo biển Hormuz vô điều kiện. Các nước này khẳng định sẽ triển khai một nhiệm vụ độc lập, mang tính phòng thủ nhằm bảo vệ tàu bè thương mại và thực hiện rà phá thủy lôi, đồng thời để ngỏ khả năng dỡ bỏ các lệnh trừng phạt nếu Iran có những bước đi kiểm chứng được về chương trình hạt nhân.

Kết thúc bài phát biểu, Thủ tướng Sanae Takaichi bày tỏ mong muốn kết nối chặt chẽ an ninh giữa khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương với khu vực châu Âu - Đại Tây Dương, khẳng định sự ổn định của vùng chiến lược này có tác động trực tiếp đến toàn cầu. Ngoài ra, nhà lãnh đạo Nhật Bản cũng đặc biệt lưu ý đến các mối đe dọa an ninh khác khi nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phi hạt nhân hóa hoàn toàn Triều Tiên trước những bước tiến về vũ khí hạt nhân và tên lửa của Bình Nhưỡng.