Nga tăng tốc nâng cấp UAV cảm tử, Ukraine đối mặt sức ép lớn khi vũ khí đánh chặn dần thất thế

Sau nhiều năm xung đột, bầu trời Kiev vốn đã quen thuộc với âm thanh đặc trưng của các UAV cảm tử Shahed sử dụng động cơ cánh quạt. Tuy nhiên, thời gian gần đây, người dân thủ đô Ukraine phải đối mặt với một mối đe dọa mới khi những chiếc UAV phản lực lao đi với tốc độ cao, tạo ra âm thanh sắc gắt dễ khiến nhiều người nhầm tưởng là tên lửa.

Theo các quan chức Ukraine, các phiên bản UAV mới có thể đạt tốc độ lên tới khoảng 500 km/h, gần gấp ba lần so với các mẫu Shahed trước đây, đồng thời mang theo đầu đạn nặng từ 50 đến 90 kg. Sự thay đổi này được cho là đang làm thay đổi đáng kể cách thức Nga triển khai các cuộc tập kích.

Phía Ukraine nhận định Moscow ngày càng sử dụng nhiều UAV phản lực nhằm gây quá tải cho mạng lưới phòng không. Chiến thuật này buộc Kiev phải sử dụng những tên lửa đánh chặn có giá trị cao để đối phó, từ đó tạo điều kiện để các loại tên lửa đạn đạo và tên lửa hành trình tìm kiếm cơ hội xuyên thủng hệ thống phòng thủ.

Trong cuộc tấn công nhằm vào Kiev rạng sáng 2/7, Ukraine cho biết Nga đã triển khai số lượng UAV Shahed phản lực nhiều nhất từ trước tới nay. Đợt tập kích khiến ít nhất 25 người thiệt mạng, hơn 90 người bị thương và khoảng 130 công trình bị hư hại.

Sau hơn bốn năm rưỡi giao tranh, Ukraine đã xây dựng một hệ thống phòng không nhiều lớp gồm UAV đánh chặn do nước này phát triển, các loại tên lửa nhập khẩu, lực lượng hỏa lực cơ động, hệ thống tác chiến điện tử cùng trực thăng hỗ trợ.

Trước đây, các UAV đánh chặn của Ukraine phát huy hiệu quả trước những mẫu Shahed bay chậm với tốc độ khoảng 180 km/h. Tuy nhiên, khi Nga đưa vào sử dụng các phiên bản trang bị động cơ phản lực có thể đạt tốc độ khoảng 500 km/h, lợi thế này dần bị thu hẹp.

Người phát ngôn Không quân Ukraine Yurii Ihnat cho biết các UAV đánh chặn hiện nay chỉ đạt tốc độ khoảng 300 km/h, không còn đủ khả năng truy đuổi các mục tiêu mới. Theo ông, điều này khiến các đội hỏa lực cơ động và UAV phòng không không còn duy trì được hiệu quả như trước, buộc Ukraine phải dựa nhiều hơn vào các hệ thống tên lửa đánh chặn.

Hiện số lượng UAV phản lực vẫn chiếm tỷ lệ nhỏ trong tổng số UAV Nga sử dụng. Trong số 496 UAV được phóng trong một đợt tập kích gần đây, bao gồm Shahed, Gerbera và Italmas, các kênh giám sát cho rằng khoảng 30 chiếc sử dụng động cơ phản lực, dù một số đánh giá khác nhận định con số thực tế có thể vượt mốc 100 chiếc. Dù theo cách tính nào, đây vẫn được xem là đợt triển khai UAV phản lực quy mô lớn nhất từng ghi nhận nhằm vào Kiev.

Các chuyên gia quân sự Ukraine nhận định sự xuất hiện ngày càng nhiều của loại UAV tốc độ cao đang góp phần nâng hiệu quả cho các cuộc tập kích bằng tên lửa của Nga.

Trong đợt tấn công nói trên, Nga đã sử dụng tổng cộng 74 tên lửa thuộc nhiều chủng loại như Zircon, Iskander, Kh-101, Kalibr và Kh-59/69. Tuy nhiên, Ukraine chỉ bắn hạ được 3 trong số 28 tên lửa đạn đạo, loại mục tiêu vốn được đánh giá rất khó đánh chặn và thường phải dựa vào các hệ thống Patriot.

Nhà phân tích quân sự Oleksandr Kovalenko cho rằng điểm khác biệt của đợt tập kích lần này nằm ở tỷ lệ UAV phản lực tăng cao hơn đáng kể so với trước. Theo ông, mục tiêu của Nga là tìm cách xuyên thủng lớp phòng không tầm gần, đặc biệt là các UAV đánh chặn của Ukraine.

Trong khi đó, chuyên gia hàng không Bogdan Dolintse nhận định xu hướng đáng chú ý nhất hiện nay là số lượng UAV cảm tử phản lực ngày càng tăng. Với tốc độ dao động từ 400-450 km/h, các mục tiêu này trở nên khó bị đánh chặn hơn rất nhiều. Bên cạnh đó, ông cũng cho rằng Nga đang tìm cách gia tăng mật độ các đợt tập kích, rút ngắn thời gian triển khai từ nhiều giờ xuống chỉ còn khoảng 4-6 giờ nhưng vẫn duy trì cường độ hỏa lực lớn.