Mỹ chuyển tên lửa Tomahawk cho Ukraine, những vị trí nào ở Nga lâm nguy?

Tổng thống Mỹ Donald Trump được cho đang cân nhắc gửi cho Ukraine các tên lửa hành trình Tomahawk. Thông tin này được công bố trong bối cảnh quan hệ Kiev – Washington có sự thay đổi lớn, và việc các nước NATO có kế hoạch mua những hệ thống vũ khí do Mỹ sản xuất sau đó chuyển cho Ukraine.

"Tomahawk chắc chắn sẽ là sự nâng cấp đáng kể cho kho vũ khí của Ukraine, mà đặc biệt là về khả năng tấn công tầm xa. Tên lửa này sẽ cho phép Ukraine phóng đầu đạn nặng hơn nhiều vào các mục tiêu so với những gì họ đang sử dụng hiện nay", Federico Borsari thuộc Trung tâm phân tích chính sách châu Âu (CEPA) chia sẻ với tờ Kyiv Independent.

Theo ông Borsari, Tomahawk là tên lửa hành trình cận âm, được thiết kế để tấn công chính xác các mục tiêu trên bộ. Tầm bắn của tên lửa là từ 1.600 - 2.500km.

Chiến dịch "Bão táp Sa mạc" vào năm 1991 là lần đầu tiên Tomahawk được đưa vào thực chiến. Cho tới nay, tên lửa này vẫn là một phần quan trọng trong kho vũ khí tầm xa của Mỹ. Mỗi tên lửa có giá khoảng 2 triệu USD và do công ty Raytheon sản xuất.

"Hiện tại, tôi cho rằng đây là công cụ chính để Mỹ tấn công các mục tiêu trên bộ ở khoảng cách rất xa, và chủ yếu được phóng từ các nền tảng hải quân như tàu ngầm và tàu mặt nước", ông Borsari nói.

Tomahawk có thể bay ở độ cao thấp, và thực hiện các động tác né tránh nhằm giảm thiểu nguy cơ bị đánh chặn. Phiên bản mới nhất của tên lửa này còn có thể lượn lờ phía trên mục tiêu trước khi tấn công.

Cũng theo ông Borsari, Tomahawk mang theo "một đầu đạn rất mạnh", nặng từ 400 - 450kg tùy thuộc vào cấu hình.

Từ lâu, Ukraine đã muốn có Tomahawk. Vào tháng 10/2024, tên lửa này từng nằm trong "Kế hoạch chiến thắng" được Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky trình lên Tổng thống Mỹ khi đó là Joe Biden.

Trên thực tế, trong quá trình xung đột, Nga đang chiếm ưu thế lớn so với Ukraine về tên lửa, và thường xuyên phóng các tên lửa hành trình như Kalibr hay tên lửa đạn đạo Iskander vào Ukraine.

Xét về tên lửa hành trình, Ukraine đang phụ thuộc vào các loại vũ khí do phương Tây cung cấp như Storm Shadow có tầm bắn khoảng 250km. Đối với các cuộc tấn công tầm xa, Ukraine chủ yếu sử dụng máy bay không người lái (UAV), và các UAV lai tên lửa như Palianytsia.

"UAV thực sự đã gây ra thiệt hại cho Nga, khi chúng có thể xuyên qua cửa sổ tại các nhà máy quốc phòng nằm sâu trong lãnh thổ Nga. Nhưng sự thật, 50kg thuốc nổ vẫn chỉ là 50kg, còn 500kg thuốc nổ trong một tên lửa có thể tạo ra sự khác biệt", Ivan Stupak, cựu sĩ quan SBU và cựu nghị sĩ Ukraine chia sẻ. 

Những vị trí của Nga có khả năng lâm nguy

Tầm bắn của Tomahawk sẽ giúp Ukraine tấn công tầm xa vào một khu vực rộng lớn ở Nga, đặc biệt là thủ đô Moscow và thành phố St. Petersburg.

Thời gian qua, Ukraine thường xuyên tấn công thủ đô Nga bằng UAV. Dù chúng hiếm khi gây ra thiệt hại, nhưng lại có thể gây tác động tới tâm lý của người dân Nga cũng như gây gián đoạn nhiều hoạt động như đóng cửa các sân bay.

"Những gián đoạn này không phải là ngẫu nhiên. Chúng là một phần trong chiến dịch gây áp lực lên hậu cần, hệ thống phòng không, và tinh thần của người dân Nga", ông Serhii Bratchuk, phát ngôn viên Bộ Tư lệnh chiến dịch phía Nam của quân đội Ukraine nói hồi tháng 5.

Nếu Ukraine sở hữu tên lửa Tomahawk của Mỹ, đòn tấn công vào Moscow được cho sẽ chính xác và mạnh mẽ hơn nhiều.

Một mục tiêu khác có thể sẽ nằm ở vị trí hàng đầu trong danh sách tấn công của Ukraine là các căn cứ không quân mà Nga dùng để phóng tên lửa vào các thành phố của Ukraine.

Ukraine từ lâu đã gặp khó khăn trong việc nhắm mục tiêu vào các căn cứ của Nga, vì Moscow đã di chuyển phi đội máy bay ra ngoài tầm bắn của các loại vũ khí do Kiev tự phát triển cũng như được phương Tây cung cấp.

Theo các chuyên gia, tên lửa Tomahawk có thể sẽ giúp Ukraine thường xuyên tấn công căn cứ không quân Olenya ở tỉnh Murmansk của Nga, một trong những cứ điểm chính Nga phóng hàng loạt tên lửa vào Ukraine.

Song, Vadym Skibitskyi, Phó Giám đốc Cơ quan tình báo quân sự Ukraine (HUR), từng chia sẻ với tờ Guardian hôm 15/7 rằng tên lửa Tomahawk "không dễ để sử dụng". Bởi Tomahawk chủ yếu được phóng từ tàu chiến hoặc máy bay ném bom chiến lược, nhưng Ukraine lại không có.

Đồng quan điểm, ông Borsari cho biết, Ukraine hiện thiếu cơ sở hạ tầng hải quân cần thiết cho việc phóng tên lửa Tomahawk từ biển và việc triển khai phiên bản phóng từ mặt đất cũng sẽ đòi hỏi nhiều về mặt hậu cần.

"Ukraine không chỉ cần tên lửa, mà còn cần toàn bộ hệ thống phóng. Mỹ có thể chuyển giao một vài bệ phóng mặt đất, nhưng việc cung cấp toàn bộ hệ thống hiện gặp khó khăn hơn", ông Borsari nhấn mạnh thêm, những hạn chế này khiến triển vọng Mỹ cung cấp tên lửa Tomahawk cho Ukraine "là rất xa vời".

Nói về giải pháp thay thế, ông Borsari cho rằng “các loại vũ khí tiềm năng như JASSM mà Mỹ có thể cung cấp cho Ukraine vì chúng có tầm bắn xa hơn ATACMS”. "JASSM có tầm bắn khoảng 1.000km, có thể là một giải pháp tốt khi dễ dàng tích hợp hoạt động với các máy bay của Ukraine so với Tomahawk”, ông Borsari nhận định. 

Trong khi đó, mới đây Đức cũng tuyên bố sẽ “sớm” cung cấp cho Ukraine các tên lửa tầm xa mới nhằm giúp Kiev chiếm được vị thế tốt hơn trong quá trình xung đột với Nga.