Chiến lược leo thang không kích của Nga và tham vọng xoay chuyển cục diện chiến trường

Thời gian gần đây, giới chức Moscow liên tục đưa ra những cảnh báo đanh thép về việc tăng cường tần suất oanh tạc mang tính hệ thống vào các mục tiêu then chốt và trung tâm ra quyết định của Ukraine, đồng thời khuyến cáo các phái đoàn ngoại giao phương Tây nên lập tức rời khỏi thủ đô Kiev. Minh chứng rõ nét nhất cho lời đe dọa này là trận tập kích lịch sử hôm 24/5 với hơn 600 UAV và khoảng 90 tên lửa trút xuống Ukraine. 

Ngay sau đó, vào rạng sáng 2/6, một chiến dịch không kích với quy mô khổng lồ tương tự lại tiếp tục được quân đội Nga kích hoạt. Theo đánh giá từ giới quan chức châu Âu, làn sóng dội bão lửa dồn dập này chính là tín hiệu cho thấy Nga đang sử dụng áp lực quân sự để ép buộc đối phương phải khôi phục các cuộc đàm phán hòa bình vốn đang bế tắc, hướng tới một thỏa thuận hoàn toàn theo các điều khoản do Moscow áp đặt.

Sự thay đổi chiến thuật này diễn ra trong bối cảnh đà tiến quân trên mặt đất của Nga đang gặp nhiều trở ngại lớn. Đáng chú ý, vào tháng 4 vừa qua, lần đầu tiên kể từ năm 2024, diện tích lãnh thổ mà phía Ukraine giành lại được đã vượt qua số đất đai mà Nga kiểm soát thêm. Cùng lúc đó, các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái tầm trung của Ukraine đang gây ra sự gián đoạn nghiêm trọng cho hành lang đất liền then chốt nối liền Nga qua miền Nam Ukraine tới bán đảo Crimea, làm tê liệt các mạng lưới hậu cần và tuyến đường tiếp tế quân sự của Moscow. 

Ông Thomas Withington, chuyên gia nghiên cứu cao cấp về khoa học quân sự tại Viện RUSI (Anh), nhận định rằng khi cơ chế áp lực trên bộ bị suy giảm, việc tận dụng tối đa sức mạnh không quân là con đường khả dĩ duy nhất đang mở ra cho giới lãnh đạo Nga nhằm tạo ra tác động chiến lược, nhất là trong bối cảnh Ukraine đang rơi vào tình trạng thiếu hụt hệ thống phòng không.

Một phân tích gần đây trên tạp chí chính sách đối ngoại hàng đầu của Nga cũng thẳng thắn thừa nhận các mục tiêu ban đầu của chiến dịch quân sự dường như đã trở nên bất khả thi trước sự hỗ trợ bền bỉ của phương Tây trong một cuộc chiến tiêu hao kéo dài. Các học giả thân cận với ngoại giao Nga tiết lộ, các đợt tấn công dồn dập vào Kiev không đơn thuần là đòn phản ứng đối với vụ Ukraine tập kích trường cao đẳng ở Lugansk, mà còn nhằm đối phó với việc Ukraine liên tục mở rộng phạm vi địa lý của UAV và tên lửa. 

Bà Tatiana Stanovaya, nghiên cứu viên cao cấp tại Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế, chỉ ra rằng việc mất dần ưu thế chiến trường cùng việc Mỹ tạm dừng các cuộc đàm phán đang tạo ra cảm giác mọi thứ không đi theo hướng Moscow kỳ vọng. Do đó, giới phân tích nhận định Nga đang cố dùng chiến thuật leo thang để buộc Mỹ phải nối lại đàm phán, nơi Điện Kremlin kỳ vọng chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ gây áp lực bắt Ukraine rút quân khỏi vùng Donetsk – mục tiêu quân sự tối thượng và là điều kiện chính của Moscow để chấm dứt xung đột.

Dù vậy, các nhà phân tích Nga và quan chức châu Âu đều cảnh báo rằng việc Ukraine đồng ý rút quân khỏi Donetsk sẽ không mang lại hòa bình lâu dài, mà chỉ đơn giản là tạo khoảng trống cho phép Nga tái vũ trang để tiếp tục chiếm đoạt thêm lãnh thổ trong tương lai. Trước áp lực tiêu hao lực lượng khốc liệt như hiện tại, một số quan chức châu Âu dự báo Moscow có thể buộc phải phát động một đợt động viên quân mới ngay sau cuộc bầu cử quốc hội vào tháng 9 tới. Ngược lại, nhiều ý kiến từ giới quan sát châu Âu cho rằng Nga nhiều khả năng sẽ phải chủ động tạm dừng chiến dịch quân sự, bởi cục diện và tình hình căng thẳng hiện tại đã chạm ngưỡng không thể duy trì bền vững đối với họ.