Bắc Kinh - Bình Nhưỡng: Toan tính chiến lược đằng sau cái bắt tay "thượng đỉnh"

Chuyến đi hai ngày tới Bình Nhưỡng là chuyến công du nước ngoài đầu tiên trong năm của Chủ tịch Tập Cận Bình, đồng thời là chuyến thăm Triều Tiên đầu tiên của một lãnh đạo Trung Quốc sau 7 năm. Sự kiện diễn ra vào thời điểm Triều Tiên đang gia tăng vị thế quốc tế nhờ mối quan hệ đối tác chặt chẽ với Nga trong xung đột Ukraine, đỉnh điểm là hiệp ước phòng thủ chung được ký kết vào năm 2024.

Tại cuộc hội đàm, nhà lãnh đạo Trung Quốc đã kêu gọi "phối hợp chiến lược chặt chẽ" và tăng cường giao lưu "ở mọi cấp độ, trên mọi lĩnh vực" trong một "kỷ nguyên mới". Giới phân tích nhận định, việc ông Tập quyết định đích thân công du – một điều hiếm thấy trong những năm gần đây – cho thấy Bắc Kinh coi trọng sự kiện này đến mức nào.

Nhiều chuyên gia quốc tế chỉ ra rằng, Trung Quốc đang tìm cách bảo vệ lợi ích của mình trước việc Moskva và Bình Nhưỡng xích lại gần nhau quá nhanh. Nếu Bắc Kinh không chủ động thắt chặt rạn nứt, Nga có thể trở thành bên có ảnh hưởng áp đảo đối với Triều Tiên, làm giảm đáng kể đòn bẩy của Trung Quốc tại khu vực.

Tuy nhiên, Bắc Kinh cũng đối mặt với một thế tiến thoái lưỡng nan lớn. Việc hình thành một liên minh quân sự ba bên Nga - Trung - Triều để đối đầu trực diện với phương Tây là một cấu trúc thời Chiến tranh Lạnh mà Trung Quốc tuyệt đối không chấp nhận, bởi nó sẽ gây bất lợi lớn cho nỗ lực hợp tác, giao thương của nước này với Mỹ và châu Âu.

Để đối trọng với tầm ảnh hưởng của Nga, Trung Quốc chọn cách gia tăng các hỗ trợ kinh tế và khôi phục giao lưu thương mại. Trên thực tế, xuất khẩu của Trung Quốc sang Triều Tiên đã đạt mức cao nhất trong vòng 6 năm qua với khoảng 2,3 tỷ USD vào năm ngoái. Các tuyến tàu khách và chuyến bay giữa Bắc Kinh và Bình Nhưỡng cũng đã được nối lại, đi kèm cam kết thúc đẩy hợp tác du lịch. Sau chuyến thăm, hai bên tuyên bố đã đạt được "đồng thuận quan trọng" nhằm bảo vệ hòa bình khu vực và toàn cầu.

Một chi tiết đáng chú ý là trong các thông cáo chung, cả hai nước đều hoàn toàn im lặng trước chương trình hạt nhân của Triều Tiên. Khác với chuyến thăm 7 năm trước, ông Tập Cận Bình không còn nhắc đến cụm từ "phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên". Đây được xem là một thắng lợi lớn đối với ông Kim Jong-un, người luôn coi vũ khí hạt nhân là quyền tất yếu của quốc gia.

Dù cùng hướng tới mục tiêu củng cố quan hệ, cách tiếp cận của hai bên lại có sự khác biệt rõ rệt. Trong khi phía Trung Quốc nhấn mạnh vào các sáng kiến trật tự toàn cầu và đòn bẩy kinh tế, truyền thông chính thức của Triều Tiên (KCNA) lại chủ động loại bỏ những thông tin có thể khiến nước này bị xem là ở thế "cửa dưới" hoặc phụ thuộc vào quốc gia láng giềng.

Thay vào đó, Bình Nhưỡng nhấn mạnh vào phẩm giá quốc gia, ca ngợi "mối quan hệ đặc biệt" mở ra một chương mới và thể hiện vị thế của hai đối tác ngang hàng. Sự tự tin của Triều Tiên được thể hiện qua việc đề cao tình đoàn kết trong các thông điệp đối phó với Mỹ hay vấn đề đảo Đài Loan.

Đối với nhà lãnh đạo Kim Jong-un, giữ cân bằng mối quan hệ với Trung Quốc là một lựa chọn thực tế và dài hạn. Khi chiến sự Ukraine kết thúc, nhu cầu của Nga đối với Triều Tiên có thể suy giảm, và Trung Quốc vẫn luôn là chỗ dựa vững chắc. Chuyến thăm của ông Tập Cận Bình dù không mang tính ủng hộ vô điều kiện, nhưng đã thành công trong việc tạo ra một sự gắn kết mang tính chiến lược, nơi Trung Quốc kỳ vọng Triều Tiên tôn trọng lợi ích của họ và tránh các chính sách gây bất ổn, còn Triều Tiên đạt được vị thế mà họ mong muốn.