Rừng nhân tạo ở Trung Quốc tăng trưởng vượt trội, trở thành "mỏ vàng xanh" của nền kinh tế

Kể từ năm 1978, Trung Quốc triển khai chương trình trồng rừng quy mô lớn nhằm ngăn chặn quá trình sa mạc hóa do sự mở rộng của các sa mạc Gobi và Taklamakan. Đến nay, nước này đã trồng khoảng 66 tỷ cây xanh và tiếp tục đặt mục tiêu bổ sung thêm 34 tỷ cây trước giữa thế kỷ.

Điểm nổi bật không chỉ nằm ở quy mô mà còn ở tốc độ phát triển của các khu rừng nhân tạo. Một nghiên cứu đăng trên tạp chí Geophysical Research Letters cho thấy tốc độ gia tăng chỉ số diện tích lá (LAI) của rừng trồng cao hơn tới 66% so với rừng tự nhiên. Tuy nhiên, nếu so sánh các cây có cùng độ tuổi và sinh trưởng trong điều kiện môi trường tương đồng, tốc độ phát triển của rừng trồng chỉ nhỉnh hơn khoảng 4,6%.

Theo các nhà khoa học, sự khác biệt chủ yếu đến từ phương thức quản lý. Các khu rừng nhân tạo được chăm sóc tích cực với những giống cây có khả năng sinh trưởng nhanh như bạch đàn. Loài cây này được đánh giá có tốc độ phát triển gấp 3,5 lần thông mã vĩ và gấp 5 lần so với nhiều loài cây lá rộng bản địa.

Bên cạnh đó, việc thường xuyên xử lý sâu bệnh, bón phân và điều chỉnh mật độ cây giúp rừng trồng tận dụng hiệu quả hơn lượng CO2 ngày càng tăng trong khí quyển. Một nghiên cứu khác do nhóm chuyên gia Đại học Bắc Kinh thực hiện cũng nhận định rừng trồng có thể trở thành công cụ hiệu quả trong việc hấp thụ CO2 trong ngắn hạn.

Không chỉ mang ý nghĩa về môi trường, những cánh rừng nhân tạo còn tạo ra giá trị kinh tế rất lớn. Tại Quảng Tây, nơi sở hữu diện tích rừng bạch đàn lớn nhất Trung Quốc, ngành công nghiệp liên quan đến loại cây này hình thành chuỗi giá trị lên tới hơn 3.500 tỷ NDT mỗi năm.

Một minh chứng khác là khu lâm nghiệp Saihanba, tỉnh Hà Bắc, được xem là khu rừng nhân tạo lớn nhất thế giới với diện tích khoảng 93.000ha và độ che phủ đạt 82%. Mỗi năm, khu rừng này hấp thụ khoảng 860.300 tấn CO2 và thải ra khoảng 598.400 tấn oxy.

Đến cuối năm 2024, Saihanba đã tích lũy được 2,43 triệu tấn CO2 được xác minh, bán ra 357.000 tín chỉ carbon và thu về khoảng 14,88 triệu NDT.

Trong khi đó, vùng Đại Hưng An Lĩnh - khu bảo tồn rừng lớn nhất Đông Bắc Trung Quốc - cũng ghi nhận nhiều kết quả tích cực sau khi dừng khai thác gỗ thương mại từ năm 2014. Trữ lượng gỗ tại đây tăng 28,1%, đạt 1,029 tỷ m3. Riêng năm 2024, doanh thu từ các sản phẩm lâm nghiệp phi thương mại đạt 69,22 triệu NDT, còn doanh thu tích lũy từ tín chỉ carbon vượt 60 triệu NDT.

Dù vậy, các nghiên cứu cũng cho thấy lợi thế tăng trưởng của rừng trồng không kéo dài mãi. Giai đoạn phát triển mạnh nhất thường diễn ra khi cây đạt độ tuổi từ 30 đến 40 năm. Sau mốc này, tốc độ sinh trưởng giảm đáng kể, trong khi rừng tự nhiên tuy phát triển chậm hơn nhưng duy trì được sự ổn định trong thời gian dài.

Ngoài ra, rừng trồng cũng đối mặt với những thách thức như nguy cơ suy giảm đa dạng sinh học và dễ bị sâu bệnh hơn so với rừng tự nhiên. Một số nghiên cứu còn chỉ ra việc thực thi chính sách trồng và quản lý rừng tại địa phương chưa đồng đều. Dữ liệu từ 28 tỉnh cho thấy những nơi có hạn ngạch khai thác cao thường ghi nhận tốc độ tăng trưởng rừng suy giảm theo thời gian.

Dù vẫn còn những hạn chế cần khắc phục, Trung Quốc vẫn được đánh giá là một trong những quốc gia đóng góp lớn nhất vào quá trình gia tăng diện tích cây xanh trên toàn cầu. Kể từ năm 2000, nước này chiếm khoảng một phần tư diện tích cây xanh mới của thế giới.

Đến cuối năm 2025, tỷ lệ che phủ rừng của Trung Quốc đạt 25,1%, tăng so với mức 23,04% của năm 2020. Tổng trữ lượng rừng cũng đạt gần 21 tỷ m3, hoàn thành mục tiêu đặt ra cho năm 2030 sớm hơn 5 năm.

Những kết quả này cho thấy rừng nhân tạo đang phát huy vai trò quan trọng trong chống sa mạc hóa, hấp thụ carbon và phát triển kinh tế lâm nghiệp. Tuy nhiên, để duy trì hiệu quả lâu dài, việc quản lý bền vững cùng bảo tồn đa dạng sinh học vẫn là yếu tố then chốt.