Brazil xem xét cấm nhập khẩu cá rô phi, thị trường lớn nhất của Việt Nam đối mặt nguy cơ bị siết cửa

Ủy ban Nông nghiệp, Chăn nuôi, Cung ứng và Phát triển nông thôn (CAPADR) thuộc Hạ viện Brazil vừa thông qua Dự luật số 6331/25 vào ngày 29/5/2026. Thông tin được Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) công bố trong văn bản gửi các cơ quan chức năng.

Theo nội dung dự luật, Brazil đề xuất cấm nhập khẩu cá rô phi sống, cá giống và các sản phẩm cá rô phi phục vụ tiêu dùng của người và vật nuôi. Phạm vi áp dụng bao gồm cá rô phi đông lạnh, phi lê và các sản phẩm đã qua chế biến.

Tuy nhiên, đây chưa phải quyết định cuối cùng. Theo quy trình lập pháp của Brazil, dự luật sẽ tiếp tục được xem xét tại các ủy ban liên quan trước khi được Hạ viện và Thượng viện thông qua để trở thành luật chính thức.

Nếu dự luật được thông qua, thị trường đang chiếm khoảng 54% tổng kim ngạch xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam có thể chịu tác động đáng kể. Trong 4 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu cá rô phi sang Brazil đạt khoảng 26 triệu USD, đưa nước này trở thành thị trường nhập khẩu cá rô phi lớn nhất của Việt Nam.

Trước đó, kim ngạch xuất khẩu cá rô phi Việt Nam sang Brazil đã tăng mạnh từ khoảng 148.000 USD trong năm 2024 lên khoảng 11 triệu USD trong năm 2025. Tốc độ tăng trưởng nhanh khiến Brazil trở thành một trong những thị trường chiến lược của ngành hàng này.

Theo VASEP, dự luật được xây dựng trên cơ sở các lập luận liên quan đến phòng ngừa nguy cơ dịch bệnh và bảo vệ ngành nuôi cá rô phi nội địa. Tuy nhiên, các tài liệu được công bố công khai cho thấy mục tiêu bảo hộ sản xuất trong nước cũng là một trong những động lực đáng chú ý của đề xuất này, trong bối cảnh ngành nuôi cá rô phi của Brazil đang phát triển nhanh và ngày càng giữ vai trò quan trọng trong ngành thủy sản nước này.

Đây không phải lần đầu tiên cá rô phi Việt Nam đối mặt với các biện pháp hạn chế thương mại từ phía Brazil. Trong các năm 2024 và 2025, nước này từng áp dụng biện pháp tạm đình chỉ nhập khẩu liên quan đến việc đánh giá nguy cơ dịch bệnh TiLV.

Sau quá trình trao đổi kỹ thuật và đánh giá khoa học giữa cơ quan có thẩm quyền hai nước, Bộ Nông nghiệp và Chăn nuôi Brazil (MAPA) đã chính thức dỡ bỏ biện pháp đình chỉ nhập khẩu vào tháng 4/2025, đồng thời khôi phục hoạt động nhập khẩu bình thường đối với cá rô phi Việt Nam.

Trước diễn biến mới, VASEP cho rằng các đề xuất mang tính hạn chế thương mại đối với cá rô phi nhập khẩu là vấn đề cần được theo dõi sát sao. Hiệp hội nhận định việc chủ động ứng phó từ sớm là cần thiết nhằm hạn chế những tác động bất lợi có thể xảy ra đối với doanh nghiệp xuất khẩu cũng như người nuôi cá rô phi trong nước.

VASEP kiến nghị Bộ Ngoại giao, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng Bộ Công Thương chỉ đạo các đơn vị chức năng phối hợp với Đại sứ quán Việt Nam tại Brazil, Thương vụ Việt Nam tại Brazil và các cơ quan liên quan của nước sở tại để theo dõi chặt chẽ quá trình xem xét Dự luật số 6331/25.

Hiệp hội đồng thời đề nghị các cơ quan chức năng làm việc, trao đổi chính thức với phía Brazil nhằm làm rõ cơ sở khoa học, pháp lý và thương mại của dự thảo cấm nhập khẩu. Mục tiêu là bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của ngành cá rô phi Việt Nam trên cơ sở khoa học, các quy định của WTO và những cam kết cấp cao mà hai bên đã đạt được.

Đối với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, VASEP kiến nghị tiếp tục thúc đẩy các kênh hợp tác song phương về nông nghiệp, thú y và an toàn thực phẩm để trao đổi với Bộ Nông nghiệp và Chăn nuôi Brazil. Qua đó khẳng định năng lực kiểm soát dịch bệnh, hệ thống quản lý chất lượng, truy xuất nguồn gốc và các điều kiện bảo đảm an toàn sinh học của sản phẩm cá rô phi Việt Nam.

Hiệp hội cũng đề nghị phía Brazil xem xét khách quan các cơ sở khoa học và kết quả đánh giá rủi ro trước khi áp dụng bất kỳ biện pháp hạn chế thương mại nào đối với mặt hàng này.

Đối với Bộ Công Thương, VASEP kiến nghị đánh giá mức độ phù hợp của các biện pháp dự kiến áp dụng với các quy định của WTO, đặc biệt là các cam kết trong Hiệp định SPS và TBT. Đây sẽ là cơ sở để Việt Nam có phương án trao đổi, tham vấn phù hợp nếu dự luật tiếp tục được thúc đẩy theo hướng tạo ra các rào cản thương mại không công bằng và không cần thiết đối với hàng hóa nhập khẩu.

Ngoài ra, Văn phòng SPS Việt Nam được đề nghị chủ động theo dõi các thông báo SPS có liên quan từ phía Brazil, đồng thời phối hợp với các cơ quan chức năng đánh giá cơ sở khoa học của những lập luận về nguy cơ dịch bệnh được sử dụng để biện minh cho việc hạn chế nhập khẩu cá rô phi.

VASEP cũng kiến nghị các bộ, ngành xem xét đưa nội dung duy trì tiếp cận thị trường đối với sản phẩm cá rô phi Việt Nam vào các chương trình đối thoại kinh tế, thương mại và nông nghiệp song phương giữa Việt Nam và Brazil. Mục tiêu là bảo đảm môi trường thương mại ổn định, minh bạch và phù hợp với các cam kết quốc tế mà hai nước đang thực hiện.