Lọ thuốc giải độc giá 8.000 USD được WHO hỗ trợ khẩn cấp cho Việt Nam

Theo thông tin từ ngành y tế, WHO đã cung cấp 5 lọ thuốc giải độc botulinum được lấy từ kho dự trữ tại Geneva. Số thuốc này được bảo quản và vận chuyển theo quy trình đặc biệt để nhanh chóng đưa về Việt Nam phục vụ điều trị cho các bệnh nhân.

Ngộ độc botulinum là một trong những dạng ngộ độc thực phẩm nguy hiểm nhất. Tình trạng này xảy ra khi cơ thể nhiễm độc tố do vi khuẩn Clostridium botulinum sinh ra. Chỉ cần một lượng rất nhỏ độc tố cũng có thể gây liệt cơ, suy hô hấp và đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời.

Hiện nay, loại thuốc giải độc chính được sử dụng là Botulism Antitoxin Heptavalent (BAT). Thuốc có khả năng trung hòa cùng lúc 7 loại độc tố botulinum khác nhau. Nếu được sử dụng trong vòng 48 giờ kể từ khi xuất hiện triệu chứng, BAT có thể ngăn chặn sự tiến triển của bệnh và giảm nguy cơ suy hô hấp.

Dù có vai trò quan trọng trong điều trị, loại thuốc này lại có giá thành rất cao. Mỗi lọ BAT có giá khoảng 8.000 USD, và trong nhiều trường hợp bệnh nhân cần sử dụng nhiều liều mới đạt hiệu quả điều trị.

Một trong những nguyên nhân khiến thuốc giải độc botulinum đắt đỏ là do căn bệnh này rất hiếm gặp. Trên thế giới mỗi năm chỉ ghi nhận khoảng 1.000 ca mắc, trong đó riêng Hoa Kỳ có vài trăm trường hợp. Do số ca bệnh ít, nhu cầu sử dụng thuốc không lớn nên các nhà sản xuất chỉ sản xuất với quy mô nhỏ, làm chi phí cho mỗi liều thuốc tăng cao.

Bên cạnh đó, thị trường dành cho thuốc điều trị botulism khá hạn chế trong khi các quy định kiểm định sinh học rất nghiêm ngặt. Hiện nay, thuốc BAT thương mại chủ yếu được sản xuất bởi Emergent BioSolutions, trước đây thuộc công ty Cangene. Việc chỉ có số ít đơn vị sản xuất khiến nguồn cung trên toàn cầu không nhiều, góp phần đẩy giá thuốc lên cao.

Việc dự trữ loại thuốc này cũng gặp nhiều khó khăn. Giá mua cao trong khi thời hạn sử dụng chỉ khoảng ba năm khiến nhiều cơ sở y tế phải cân nhắc khi lưu trữ, đặc biệt ở những nơi hiếm khi gặp bệnh nhân ngộ độc botulinum. Điều này có thể dẫn đến nguy cơ thiếu thuốc khi xuất hiện các ca bệnh khẩn cấp.

Không chỉ hiếm, quy trình sản xuất BAT cũng rất phức tạp. Theo Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ, đây là thuốc sinh học được tạo ra từ kháng thể trong huyết tương của ngựa đã được gây miễn dịch với độc tố botulinum. Quá trình sản xuất bao gồm nhiều bước như gây miễn dịch cho ngựa để tạo kháng thể, thu thập huyết tương, tinh chế kháng thể và xử lý loại bỏ các thành phần có thể gây phản ứng miễn dịch. Mỗi giai đoạn đều phải tuân thủ các tiêu chuẩn an toàn nghiêm ngặt, khiến chi phí sản xuất tăng cao.

Theo WHO, có bảy dạng độc tố botulinum từ A đến G. Trong đó các loại A, B, E và hiếm hơn là F có thể gây bệnh cho con người, còn các loại C, D và E thường gây bệnh ở động vật có vú khác, chim hoặc cá. Việc phát triển một loại kháng độc tố có thể trung hòa nhiều dạng độc tố cùng lúc đòi hỏi quá trình nghiên cứu dài và kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt.

Ngoài chi phí thuốc, tổng chi phí điều trị cho bệnh nhân ngộ độc botulinum cũng rất lớn. Một nghiên cứu đăng trên PLOS ONE cho thấy chi phí trung bình cho mỗi bệnh nhân có thể lên tới hơn 37.000 USD nếu được điều trị sớm bằng BAT. Trong trường hợp điều trị muộn, con số này có thể tăng lên hơn 94.000 USD do thời gian nằm viện kéo dài và cần chăm sóc hồi sức tích cực.

Bên cạnh đó, các thủ tục bảo hiểm đối với bệnh hiếm cũng thường phức tạp, khiến chi phí điều trị trở thành gánh nặng lớn đối với nhiều bệnh nhân. Chính vì vậy, những lọ thuốc giải độc botulinum được xem như “thuốc vàng” trong y học, vừa hiếm vừa có giá trị rất cao.