Bác sĩ cảnh báo căn bệnh đang âm thầm tấn công người trẻ vì 5 thói quen phổ biến

Gan nhiễm mỡ từng được xem là bệnh phổ biến ở người trung niên và cao tuổi. Thế nhưng, các bác sĩ cho biết bức tranh bệnh tật đang thay đổi rõ rệt khi ngày càng nhiều người trẻ, từ học sinh, sinh viên đến người mới đi làm, được chẩn đoán mắc gan nhiễm mỡ và các rối loạn chuyển hóa liên quan.

Xu hướng này không chỉ ghi nhận tại Việt Nam mà còn diễn ra ở nhiều quốc gia trên thế giới. Theo ThS.BS Nguyễn Hoàng Giang, Phó trưởng khoa Nội tiết và Các bệnh chuyển hóa, Bệnh viện Thanh Nhàn (Hà Nội), bệnh gan do rối loạn chuyển hóa hiện ảnh hưởng tới hơn 30% dân số toàn cầu. Riêng ở nhóm bệnh nhân đái tháo đường, tỷ lệ mắc có thể vượt quá 50%.

Những con số tại Bệnh viện Thanh Nhàn cũng phản ánh thực trạng đáng lo ngại. Trong hơn 6.000 bệnh nhân đái tháo đường đang được quản lý, trên 40% đồng thời mắc gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa. Điều này cho thấy gan nhiễm mỡ không còn là một bệnh lý riêng lẻ mà là một mắt xích trong chuỗi các bệnh chuyển hóa đang gia tăng nhanh ở cộng đồng.

Từ căn bệnh của tuổi trung niên đến nỗi lo của người trẻ

Theo bác sĩ Nguyễn Hoàng Giang, điểm đáng lo nhất không nằm ở việc số ca bệnh tăng lên, mà ở tốc độ trẻ hóa. Nếu trước đây bệnh chủ yếu gặp ở người trung niên và cao tuổi thì hiện nay, không ít người trẻ đã xuất hiện các yếu tố nguy cơ từ rất sớm.

Sự thay đổi này gắn chặt với lối sống hiện đại. Thời gian làm việc kéo dài, thức khuya, ít vận động cùng chế độ ăn nhiều năng lượng khiến rối loạn chuyển hóa xuất hiện sớm hơn, kéo theo gan nhiễm mỡ, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu và béo phì.

Theo chuyên gia, nhiều người trẻ vẫn cho rằng mình khỏe mạnh vì chưa có triệu chứng. Chính tâm lý chủ quan này khiến bệnh có nhiều năm tiến triển âm thầm trước khi được phát hiện.

5 thói quen đang âm thầm làm tăng nguy cơ mắc bệnh

Bác sĩ cho biết yếu tố di truyền có thể làm tăng nguy cơ, song lối sống vẫn là nguyên nhân quan trọng nhất khiến bệnh ngày càng phổ biến ở người trẻ.

Những thói quen được cảnh báo gồm:

• Thức khuya thường xuyên.
• Ít vận động.
• Ăn nhiều đường.
• Ăn nhiều tinh bột tinh chế và thực phẩm chế biến sẵn.
• Uống nhiều rượu bia.

Đây đều là những yếu tố góp phần gây rối loạn chuyển hóa, tích tụ mỡ trong gan và làm tăng nguy cơ mắc hàng loạt bệnh mạn tính khác.

Bên cạnh đó, người thừa cân, béo phì, đặc biệt là béo bụng hoặc có vòng eo vượt ngưỡng khuyến cáo, cũng thuộc nhóm nguy cơ cao. Những người có cha mẹ hoặc anh chị em ruột mắc đái tháo đường type 2, rối loạn lipid máu hoặc gia đình có người từng bị nhồi máu cơ tim, đột quỵ khi còn trẻ cũng cần chủ động theo dõi sức khỏe.

Căn bệnh diễn tiến âm thầm nhưng hậu quả không chỉ ở lá gan

Gan nhiễm mỡ thường gần như không gây triệu chứng ở giai đoạn đầu. Phần lớn người bệnh chỉ tình cờ phát hiện khi khám sức khỏe định kỳ hoặc kiểm tra vì một vấn đề khác.

Chính vì diễn tiến lặng lẽ, nhiều người chủ quan, cho rằng bệnh không đáng ngại. Tuy nhiên, nếu không được kiểm soát, tình trạng viêm kéo dài có thể tiến triển thành viêm gan, xơ gan, thậm chí ung thư gan.

Theo bác sĩ Nguyễn Hoàng Giang, điều đáng lưu ý là nguyên nhân tử vong hàng đầu ở nhóm bệnh nhân này lại không phải bệnh gan. Gan nhiễm mỡ thường đi kèm tình trạng kháng insulin, làm tăng nguy cơ đái tháo đường, rối loạn mỡ máu và tổn thương mạch máu, từ đó dẫn tới các biến cố tim mạch như nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ.

Nói cách khác, gan nhiễm mỡ có thể là dấu hiệu cảnh báo cho một chuỗi rối loạn chuyển hóa đang âm thầm diễn ra trong cơ thể, thay vì chỉ là một bệnh lý khu trú ở gan.

Điều khó nhất trong điều trị là thay đổi lối sống

Theo chuyên gia, hội chứng chuyển hóa được xác định khi người bệnh có từ ba trong năm yếu tố gồm béo bụng, tăng huyết áp, tăng đường huyết, rối loạn mỡ máu và giảm HDL-cholesterol.

Dù có nhiều phương pháp điều trị, thách thức lớn nhất vẫn là thay đổi hành vi. Nhiều người trẻ ưu tiên công việc, học tập hoặc gia đình hơn việc chăm sóc sức khỏe, trong khi áp lực cuộc sống cùng sự phổ biến của đồ ăn nhanh, nước ngọt và thực phẩm chế biến sẵn khiến việc duy trì lối sống lành mạnh trở nên khó khăn.

Vì vậy, theo bác sĩ Giang, điều trị cần được cá thể hóa. Mục tiêu không chỉ là kiểm soát các chỉ số bệnh mà còn giúp người bệnh xây dựng được chế độ ăn uống, vận động và sinh hoạt có thể duy trì lâu dài.

Ai nên đi tầm soát sớm?

Các bác sĩ khuyến cáo những người có tiền sử gia đình mắc đái tháo đường, béo phì, rối loạn mỡ máu hoặc bệnh tim mạch nên chủ động tầm soát các bệnh chuyển hóa.

Ngoài ra, người tăng cân nhanh, béo bụng, có vòng eo trên 90 cm ở nam hoặc trên 80 cm ở nữ, xuất hiện hạt mỡ quanh mí mắt, thường xuyên khát nước, tiểu nhiều hoặc tiểu đêm cũng nên đi khám.

Theo chuyên gia, gan nhiễm mỡ hoàn toàn có thể được kiểm soát nếu được phát hiện sớm và thay đổi lối sống. Ngược lại, việc chủ quan vì bệnh không có triệu chứng dễ khiến người bệnh bỏ lỡ "giai đoạn vàng", làm tăng nguy cơ đối mặt với các biến chứng ở gan, tim mạch và đái tháo đường trong tương lai.