800 tấn mì "tẩm" độc chất đã ra thị trường: Hàn the âm thầm tàn phá gan, thận người tiêu dùng

Ngày 12/1, Phòng Cảnh sát kinh tế (PC03) Công an TP.HCM đã khởi tố, bắt tạm giam Vương Lưỡng Toàn (SN 1981), Huỳnh Cẩm Lài (SN 1982) và Thạch Vĩnh (SN 2005, cùng ngụ phường Phú Thạnh) để điều tra hành vi vi phạm quy định về an toàn thực phẩm. Trước đó, lực lượng chức năng kiểm tra hộ kinh doanh Châu Phát và phát hiện các đối tượng đang trực tiếp trộn hàn the, soda cùng dung dịch silicate vào mì sợi ngay tại cơ sở.

Tại cơ quan điều tra, Toàn khai nhận hành vi pha trộn hóa chất đã diễn ra suốt gần một thập kỷ. Riêng trong ba năm trở lại đây, khoảng 800 tấn mì tươi có chứa hóa chất độc hại đã được tiêu thụ ra thị trường, lặng lẽ xuất hiện trong bữa ăn hằng ngày của hàng nghìn gia đình.

Ngộ độc không tức thì nhưng cực kỳ nguy hiểm

Trao đổi với Tri Thức - Znews, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, nguyên giảng viên Đại học Bách khoa Hà Nội, nhận định việc sử dụng hàn the trong thực phẩm là hành vi vô đạo đức, coi thường pháp luật và sức khỏe cộng đồng.

Hàn the, hay natri borat (Na₂B₄O₇), từng bị lạm dụng vì có khả năng làm thực phẩm dai, giòn và lâu hỏng. Tuy nhiên, đây là chất có độc tính cao, không được phép sử dụng trong chế biến thực phẩm tại Việt Nam. Theo các nghiên cứu, việc tiếp xúc lâu dài với hàn the có thể gây tổn thương gan, thận, suy nhược cơ thể, rối loạn thần kinh và làm suy giảm trí tuệ.

PGS Thịnh cho biết, chỉ cần khoảng 5 gram hàn the đã có thể gây ngộ độc cấp tính, thậm chí dẫn đến tử vong. Nguy hiểm hơn, hàn the rất khó đào thải, dễ tích tụ trong gan và các cơ quan nội tạng, gây ra ngộ độc mạn tính sau một thời gian dài sử dụng.

Cùng quan điểm, bác sĩ chuyên khoa I Lê Văn Thiệu (Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương) cảnh báo khi ăn thực phẩm chứa hàn the, cơ thể chỉ có thể đào thải khoảng 70%, phần còn lại sẽ tích lũy dần. Khi lượng tích tụ đủ lớn, nguy cơ ngộ độc cấp hoặc mạn tính là rất cao.

Theo bác sĩ Thiệu, hàn the có thể gây đau bụng, tiêu chảy, buồn nôn ở người có hệ tiêu hóa kém. Về lâu dài, chất này làm tổn thương gan, gây suy nhược, rối loạn thần kinh, ảnh hưởng đến tâm thần, thậm chí liên quan đến trầm cảm. Thận phải hoạt động quá tải để lọc độc tố cũng sẽ suy yếu dần.

Đáng lo ngại hơn, việc tiếp xúc kéo dài với hàn the còn có thể gây rụng tóc, rối loạn kinh nguyệt và đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ em và thai nhi đang trong giai đoạn phát triển.

Đối với natri silicat (thủy tinh lỏng), tuy không gây độc cấp tính nhưng có tính kiềm mạnh, có thể gây kích ứng da, mắt nếu tiếp xúc trực tiếp hoặc hít phải trong thời gian dài.

Thực phẩm bẩn và sự vô cảm đáng báo động

Theo các chuyên gia, thực phẩm nhiễm hóa chất không chỉ là vấn đề kỹ thuật hay quản lý, mà còn phản ánh sự xuống cấp nghiêm trọng về đạo đức kinh doanh. Vì lợi nhuận, không ít người sẵn sàng đánh đổi sức khỏe cộng đồng.

PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh chỉ ra rằng hàn the gần như “vô hình” trong thực phẩm: không mùi, không màu, rất khó nhận biết bằng mắt thường. Dấu hiệu nghi ngờ thường đến từ cảm giác khi ăn, như độ dai, giòn, mịn bất thường so với đặc tính tự nhiên.

Người tiêu dùng có thể sử dụng giấy nghệ để kiểm tra sơ bộ: nếu giấy chuyển từ vàng sang cam đỏ khi tiếp xúc với thực phẩm, khả năng cao có chứa hàn the. Tuy nhiên, cách tốt nhất vẫn là lựa chọn thực phẩm tại những cơ sở uy tín, có nguồn gốc rõ ràng.

Các chuyên gia nhấn mạnh, nếu không có những biện pháp xử lý mạnh tay, quyết liệt và triệt để từ cơ quan chức năng, thì mục tiêu xây dựng một thị trường thực phẩm an toàn sẽ vẫn chỉ là mong ước xa vời.